Elementaire deeltjes

Michel Houellebecq Elemtaire deeltjes [Roman]

Kort nadat in Michel Houellebecqs eigen land de controverse omtrent zijn boek Elementaire deeltjes losbarst en nog voor er een Nederlandse vertaling op de markt is, spoelt het boek bij NRC Handelsblad aan via een bescheiden recensie van Margot Dijkgraaf (Boeken, 30.10.98). ‘Frankrijk wordt verscheurd door een polemiek van formaat’, constateert Dijkgraaf. ‘Oorzaak is Les particules élémentaires, de tweede roman van dichter, schrijver, essayist en bioloog Michel Houellebecq (40).’ Want wat vuurt deze dan in Nederland nog onbekende schrijver met zijn boek allemaal op de lezer af? Volgens Dijkgraaf bevat Les particules élémentaires ‘een staalkaart aan omstreden onderwerpen’. ‘Abortus, anticonceptie, het nazisme, Stalin en het communisme, genetische manipulatie en de quantummechanica, het hedendaags materialisme, het feminisme […] en het liberalisme van na mei '68, de religie, new age en de seksuele perversie van vandaag’: het komt allemaal aan de orde.

Een krap jaar later, vlak voor Houellebecqs gitzwarte roman in de vertaling van Martin de Haan verschijnt, wordt Houellebecq door Dijkgraaf geïnterviewd (Boeken, 27.08.99). Daarna wordt het boek ook in NRC Handelsblad vaak aangehaald. Zo schrijft Arnold Heumakers (Boeken, 10.09.1999) onder de titel ‘Verwoestingen van vrijheid’ een artikel over wijze waarop Houellebecq ‘genadeloos het mes zet in de verworvenheden van mei ’68’. Elementaire deeltjes zal volgens Heumakers ‘niet gauw door een Nederlander worden geschreven […] want het soort cultuurkritiek waaraan Houellebecq een ongewone literaire vorm heeft weten te geven, importeren we liever uit het buitenland”.

Naast zijn kritiek op de culturele tijdsgeest vecht Houellebecq ook kleinere, familiaire vetes uit in Elementaire deeltjes. Zo wordt zijn moeder genadeloos het schavot opgesleept omdat ze zich er wat betreft de opvoeding van Michel maar slecht van af zou hebben gemaakt. De wraak van moeder Houellebecq is in de vorm van een boek echter op komst (rubriek WeekBoek in Boeken, 02.05.08), waarin onder meer zou staan dat Michel ‘een laffe leugenaar’ zou zijn. (SK)