Een zon in een wisselend planetenstelsel van spullen

Fred Pearce: Confessions of an Eco-Sinner. Travels to Find where my Stuff Comes From. Eden Project Books, 390 blz €20,- ***

Boodschappen doen is geen eenvoudige zaak meer sinds het antiglobalisme ethiek weer heeft teruggebracht in de consumptie. Ecobananen, Fair Trade, of allebei? Slaafvrije chocolade of toch die met hazelnoot? Eenieder schippert zich een weg tussen smaak, prijs, ethiek en even-niet-willen-weten.

De Britse journalist Fred Pearce laat zich zo makkelijk niet uit het veld slaan. Hij wijdde een enorme hoeveelheid airmiles aan wat je de eerste consumentenreisgids zou kunnen noemen. Hij vloog naar Bangladesh om te zien hoe de garnalen uit zijn curry worden gekweekt, naar Kenia om te zien waar zijn koffie vandaan komt, naar Oezbekistan voor het katoen in zijn T-shirt. Niet alleen eten, ook de herkomst van zijn elektra, zijn olie en computer onderzocht hij en niet te vergeten de weg van zijn afval. In totaal bereisde hij twintig landen. De mens als zon in een almaar wisselend planetenstelsel van spullen.

Pearce schrijft vlot en al doende legt hij zaken bloot die niet elke ‘ethical shopper’ zal weten. Wie op zijn T-shirt ‘Made in Bangladesh’ leest, weet doorgaans wat een sweatshop is. Maar weet hij ook dat Bangladesh de katoen invoert uit Oezbekistan, en dat de waterslurpende katoenindustrie daar de voornaamste oorzaak is van verwoestijning? Welke computerfreak weet dat tweederde van alle computermuizen ter wereld van één en dezelfde fabriek in Su-zhou komen? De westerse merknamen, Acer, Dell, HP, worden er aan het eind van de productielijn opgezet. De firma Asustek produceert de helft van ’s werelds moederborden, hun fabriek heeft het verpletterende aantal van 85.000 interne employees, allemaal vrouwen.

Pearce moet telkens kort zijn, en dat is jammer. Want de productieketen is een journalistieke goudmijn en vaak ontbreken nu beschrijvingen van fabrieken en gesprekken met de mensen die er werken. De reis naar de herkomst van spullen blijkt er overigens één naar verwarring, de verantwoorde consument resteert vaak de keus tussen hel en vagevuur. Gooit u uw glas nog in de glasbak als u weet dat het verwerkt wordt in bouwmateriaal? Recycle en help het milieu met nieuwe wegen! En koopt u komende Kerst wel of geen voordelige computer, nu u weet heeft van het exploitatieve overwerk in die periode? Hoe zeker bent u van een apparaat dat door een van vermoeidheid trillende arbeidster in elkaar is gezet aan het slot van twaalf uur dienst?

Maartje Somers