Een moslim die aanstoot neemt is ’t beste

Moet ik nu schilderijen van Ellen Vroegh gaan kopen?

Ik ken haar werk niet, misschien is ’t wel niet om aan te zien, maar daar gaat ’t natuurlijk niet om. Twee van haar figuratieve naakten zijn door de gemeente Huizen op een expositie in het stadhuis verplaatst – zeg maar gerust weggestopt – nadat was gebleken ‘dat de doeken negatieve reacties opriepen bij enkele bezoekers en personeelsleden’. En dáár gaat ’t om.

De tentoonstelling was ingericht ‘in de wachtruimte bij de afdeling Burgerzaken’, dus waar je geboortes of sterfgevallen moet aangeven. Mensen passeren daar blij, of in rouw en staan zonder er om gevraagd te hebben ineens voor een naakt. En omdat het figuratief is kun je meteen zien wat het voorstelt en dus ook meteen aanstoot nemen.

‘De gemeente heeft het standpunt ingenomen’, liet de gemeente in een verklaring weten, ‘dat signalen vanuit de bevolking en ook vanuit het personeel serieus moeten worden genomen’.

Van wie werden de signalen onmiddellijk serieus genomen?

Als ik Ellen Vroegh was geweest zou ik op moslims hebben gehoopt. Voor een kunstenaar in haar plaats zijn moslims bijna altijd kassa. Je krijgt meteen columns van Ellian, Cliteur, Holman en Pam, dus top-publiciteit. Maar Huizen is zoals bekend een christelijke gemeente, waar ze op zondag niet mogen voetballen, dus de kans dat het iemand van Bas van der Vliesachtige huize zou zijn geweest, was natuurlijk groter.

Maar waarachtig: er was inderdaad een islamiet onder de bezoekers geweest die op weg naar een nieuw rijbewijs van dat naakt in de war was geraakt.

Je moet in de kunst soms mazzel hebben.

In Nederland waar de vrijheid van meningsuiting het Hoogste Goed is, dus veel hoger dan kunst of cultuur waar ze ook geen kliklijnen of meldpunten hebben, kan een kunstenaar eigenlijk niet meer buiten óf Matthijs van Nieuwkerk, maar die is met vakantie, óf een rel. Wat had die Nekschot moeten beginnen zonder z’n politie-inval? Je hoeft helemaal niet goed te zijn in die sector. Misschien moet je eigenlijk juist opvallend weinig talent meebrengen, want daar val je meer mee op dan met veel. Kijk naar televisie, daar word je al bijna ontslagen met talent. Het gaat er om dat je iets censuurachtigs uitlokt. Zou HP/De Tijd die acht ‘gewraakte’ cartoons hebben afgedrukt als de smerissen niet langs waren geweest? Ze doen inderdaad pijn aan je ogen, maar in één klap is Gregorius uit de brand, en het weekblad heeft een lauwerkrans voor haar buitensporige moed verdiend.

Ellen Vroegh leek zich aanvankelijk, misschien met de pest in haar lijf, nog zo’n beetje te willen schikken in het lot. Ze verhing de naakten en was in de ochtend niet eens voor commentaar bereikbaar, terwijl je onder zulke omstandigheden natuurlijk de hele dag naast de telefoon moet blijven zitten. Maar nog ’s avonds hoorde ik haar al avances maken in de richting van Ellian, Cliteur, Holman en Pam. Het zou toch te gek zijn, zei ze in een nieuwsrubriek, als hier de dienst zou worden uitgemaakt door mensen van een bepaalde religie?

Ze noemde de denominatie niet bij naam, maar dat maakte het statement des te sterker. Zelfs in Huizen, was haar verborgen boodschap, zou de islam als we zo doorgaan over een paar jaar weleens de absolute meerderheid in de gemeenteraad kunnen hebben verworven (dan mag er op zondag eindelijk weer gevoetbald worden!) – wat het einde van alle kunst zou betekenen.

Bij SBS sprak ze ten slotte dreigend dat Huizen de boel morgen weer op z’n plaats moest hangen, anders zou er weleens een rechtzaak van kunnen komen.

In afwachting daarvan koop ik nog even geen naakt.

Jan Blokker

Lees alle columns van Blokker op nrcnext.nl/blokker