Een harde, maar wel lief hoor

Sir Alex Ferguson is bikkelhard en eist hetzelfde van zijn spelers.

Het bracht hem succes bij Aberdeen en al 22 jaar lang succes bij Manchester United.

Sir Alex Ferguson met de ‘beker met de grote oren’ en zijn voetbalzonen na de zege in de Champions League woensdagavond. Foto Reuters` Manchester United manager sir Alex Ferguson (C) holds the trophy as his team celebrates victory over Chelsea in their UEFA Champions League final soccer match at the Luzhniki stadium in Moscow May 22, 2008. REUTERS/Darren Staples (RUSSIA) REUTERS

Alexander Chapman Ferguson, geboren op 31 december 1941 in Govan, een harde havenarbeiderswijk in Glasgow, geldt als een van de succesvolste voetbalcoaches ter wereld. Sinds de altijd kauwgum kauwende Ferguson in 1986 werd aangesteld als trainer-coach van Manchester United won hij met deze roemruchte club al tien keer de Engelse titel, voor het laatst twee weken geleden op de slotdag van de Premier League.

Manchester United is een van de rijkste clubs ter wereld. Maar niet alleen daarom is United succesvol. Het is Ferguson, de man die talent herkent, jonge jongens ontwikkelt en beschermt tegen een vedettenstatus net zo lang totdat de grens is bereikt. Hij heeft bescheiden of al afgeschreven voetballers, echte vedetten en toekomstige vedetten als Eric Cantona, Laurent Blanc, Peter Schmeichel, Roy Keane, David Beckham, Ryan Giggs, Paul Scholes, Jaap Stam, Ruud van Nistelrooy, Rio Ferdinand, Cristiano Ronaldo, Carlos Tevez en Wayne Rooney over de kling gejaagd met twee doelen: bijzondere spelers van ze maken en kampioen worden.

Spelers die over de grenzen van Ferguson waren gegaan, konden vertrekken. Niet luisteren, te veel invloeden van buiten, geen inzet, sterallures: wegwezen. Geen tactiek, geen hogere wiskunde, geen filosofische gesprekken, alleen de waarheid zeggen. Ook de mogelijk grootste rebel die op een voetbalveld heeft gelopen, wist hij te overtuigen: Eric Cantona. Deze Franse filosoof en dichter onder de voetballers spreekt nog atijd met groot respect over Sir Alex.

Ferguson maakte van David Beckham een grootheid. Toen de speler zich niet meer uit de greep van zijn naar glitter en glamour hunkerende vrouw kon onttrekken, vertrok hij met goedkeuring van Ferguson naar Real Madrid. Recent maakte hij van de onhandelbare en egocentrische Cristiano Ronaldo een onmisbare schakel in zijn nieuwe elftal. De jongen van het eiland Madeira die meer om zijn moeder geeft dan om zijn vriendin, werd een zoon van Ferguson. Hij bleef veelvuldig scoren, maar leerde ook te waarderen wat hardwerkende, gewetensvolle middenvelders, verdedigers en de op zijn oude dag nog steeds groeiende doelman Edwin van der Sar voor het elftal betekenen.

Ferguson is altijd bezig met jeugd. De jeugdafdeling is zijn paradijs. Daar loopt hij rond, als hij tijd heeft – op zoek naar gedreven jongens die zijn zoons zouden kunnen zijn. „Giggs, Scholes, de broers Neville, Butt, de zogenoemde Fedglings, waren de jongens van The Cliff, de voetbalschool van United. Alex hield van die jongens, hij houdt van jonge voetballers, hij wil ze vormen. Hij wil een vader zijn. Maar hij moet zonen kunnen loslaten, dat is zijn probleem; dat werd mijn probleem. Toch heeft Ferguson vaak gelijk”, zegt David Beckham in z’n autobiografie Both feet on the ground .

Het is ook allemaal te lezen in The Ferguson Effect, de fascinerende biografie van Harry Harris over coachen, voetbal, passie en Manchester United. Ferguson haalt alle Britse talenten naar United, laat ze screenen en testen en onderwerpt ze aan meedogenloze proeftrainingen. Britse talenten genoeg. Maar – dat ook – als er een veertienjarig talent uit een ander land zich aandient, dan zal hij hem naar de enige School of Excellence in Europa halen. Als het geld bij United er is, dan zal hij niet gauw weigeren spelers te kopen.

Berucht zijn zijn woede-uitbarstingen. Ferguson is in staat om in een lege kamer ruzie te krijgen. Hij is een winnaar. Wie ruzie met hem krijgt, verliest. Hij werd daarom met Aberdeen drie keer kampioen van Schotland, vier keer bekerwinnaar en één keer winnaar van de Europa Cup II. Maar er is ook een Alex Ferguson die met liefde praat over zijn racepaarden. En als je hem op een onverwacht moment treft in de catacomben van Old Trafford, het stadion van Manchester United, kun je hem horen zingen, Schotse liederen.

Rijke mensen willen Manchester United kopen, zoals de Amerikaan Malcolm Glazer dat drie jaar geleden deed tot ontzetting van vele United-fans. Ferguson wil graag geld zien, maar, zo zei hij: „Het klinkt goed dat rijke mensen zich met de club bemoeien, maar arme en zieke mensen moeten wel de kans hebben de club te zien zonder er extra geld voor te betalen. Want voetbal is voor het gewone volk. En dat moet het blijven.”

Net als in 1999 won ManUnited dit jaar de ‘dubbel’: titel en Champions League. In de schaduw van Van der Sar was een aparte rol weggelegd voor de Welshman Ryan Giggs, die opgegroeid is onder Ferguson en nooit voor een andere club speelde. Samen wonnen ze tien titels, samen twee keer de Champions League. Giggs speelde woensdag zijn 759ste wedstrijd voor de club. Daarmee verbrak hij het record van legende Bobby Charlton (70). Giggs heeft alles te danken aan Ferguson. Daarom sloeg hij aanbiedingen van buitenlandse clubs altijd af. Ferguson dankte zijn ‘zoon’ gisteren in Manchester met een uniek horloge, dat hij hem samen met Charlton overhandigde. Giggs en Ferguson blijven altijd United.

Bekijk ‘penaltykiller’ Van der Sar via nrcnext.nl/links