24 rondjes in A.F.Th.’s kamer

Sommige mensen reizen het liefst in een streep naar het vooraf bepaalde doel, ik dwaal liever. Een voorbeeld, ter illustratie. Dit is een stuk over nrcboeken.nl, de site die een uitvalsbasis vormt, de poort tot. In computertaal heet dat portal. Plichtsgetrouw zoek je dan op waar portal voor staat. Een leuke reis. Ik kwam terecht in Portal (VS, Georgia, krap 600 inwoners) en Portal (VS, North Dakota, 117 inwoners), bezocht El Portal (VS Florida, 2400 mensen), tja. Dan viel er in de stad Fort Portal (Oeganda, 40.000 inwoners) toch meer te beleven. De stad is genoemd naar Sir Gerald Portal (1858-1894), die er in 1893 een fort bouwde waarvan de ruïnes midden op het terrein van de plaatselijke golfbaan blijken te liggen. Toeristische getuigen melden ook te Fort Portal weinig beweging (‘Where’s the action?). Voor de doelbewuste internetreiziger is dit natuurlijk allemaal onzin, maar ik geniet van zulke uitstapjes. En ik ben beslist de enige niet. Zo moeten de respectievelijk in 1979 en 1982 in het Franse Auch geboren, fietsende broertjes Nicolas en Sebastien Portal in een van genoemde oorden zijn geweest. Ik kan me niet anders voorstellen. Misschien virtueel, wellicht zelfs per historische, Franse motorfiets van het merk Portal.

De portal waar het hier over gaat is een deur, een startpunt. Nu heb je portals in soorten en maten. Er zijn general portals en niche portals. Voorbeelden van de laatste categorie zijn bij voorbeeld garden.com voor de tuinman en fool.com voor de amateurbelegger. nrcboeken.nl is uiteraard een portal van de niche-categorie, al klinkt het woord niche wat onwennig in de wondere, rijke wereld die zich openvouwt terwijl men steeds verder van huis raakt. Waarin nrcboeken.nl ook van veel generale webportalen verschilt is het ontbreken van gegevens als het weer van morgen, aandelenkoersen en nieuws aangaande het songfestival, mits voorhanden. De boekenportal biedt toegang tot, juist, boeken. Preciezer: op wat in NRC Handelsblad verzamelde lezers en schrijvers over boeken te vertellen hebben en hadden. Dit is zo het algemene beeld.

Ik stroop de mouwen op, stap over de drempel van de NRC- portal en betreed klikkend de afdeling Nieuws. Voormalig KNIL- uitvalshaven Harderwijk, zo wordt gemeld, richt een standbeeld op voor de Franse dichter Arthur Rimbaud (1854-1891). Een tastbare herinnering aan de drie weken dat Rimbaud er zwemles genoot, onderricht in hygiënische regels alsmede wapenkennis. Dit nrcboeken-nieuws is geput uit een andere krant, De Stentor, vertegenwoordigd in het klikpunt dat ons het oorspronkelijke bericht toont. In het leven van Rimbaud blijkt zelfs een hoofdscharnier ‘Harderwijk’ te heten, aldus het Stentor-stuk. Dankzij deze link heeft het Rimbaud-standbeeld ineens enorm aan historische noodzakelijkheid gewonnen. Mooi. Hiermee is een eerste schrede gezet op een portaalsite die hopelijk voldoende labyrintisch potentieel heeft om flink te verdwalen. Voor de rechtelijn-reizigers hangt rechtsboven steeds het zoekbalkje klaar. Intussen bewandelen wij het smalle kronkelpad.

Ik klik maar eens op de knop ‘Nieuwslezen’, waar bij voorbeeld redacteur Toef Jaeger het drama onthult van de kiesgerechtigde in Zimbabwe die zijn geslachte kip niet mocht meenemen het stemhokje in. ‘Het was kiezen tussen de kip of het verkiezingshokje.’ De kip zou onbewaakt onmiddellijk worden gejat, maar de man koos toch voor zijn democratische plicht. Hij bleek voor verandering te hebben gestemd. Heerlijk. Dit is het type nieuws dat ik wil lezen, Jaeger verbindt het overigens met een Mugabe-biografie, twee journalistieke werken en romans van de Zimbabwaanse Yvonne Vera die eerder in de krant werden besproken, maar dat moet ze zelf weten. Alleen ter vierkantscontrole toets ik ‘Yvonne Vera’ in de zoekmachine, plop, alle recensies terugleesbaar. Dat werkt dus ook. Verder geslenterd. Ach, zou iedereen nog leven in literair Nederland? Vragen van dat type kunnen me ineens overvallen. Ik klik meteen op de knop necrologieën. J.J. Voskuil dood, maar dat wisten we al. Voskuil is de enige schrijver uit de Nederlandse literatuurgeschiedenis om wiens dood, aldus een overlijdensadvertentie, in de nationale varkenshokken een breed gedragen rouw uitbrak. Hij was dus voorlopig de laatste literaire dode. De rest is nog genomineerd. Op de necrologie, geschreven door Elsbeth Etty, volgt een lijstje klikkers, waarachter zich recensies van de Bureau-delen bevinden en een geschreven Voskuil-portret. Nuttig, handig, goed, beter, best, maar dat al deze dingen zo geweldig goed op de nrcboeken.nl te vinden zijn is net zo saai om na te vertellen als het lezen van een Voskuil-boek.

Ik denk eigenlijk dat de whizzkids onder de nrcboeken.nl-bezoekers deze portal in een mum overzien. Sukkels zoals ik zullen onmiddellijk verdwalen. Dankzij de wetenschap dat de weg terug naar huis altijd dubbel zo lang duurt maken we er maar het beste van. Er zit gewoon niets anders op dan met volle teugen te genieten. Waar ben ik in de afgelopen twee dagen niet allemaal geweest? Alleen al uit fotografisch genot heb ik vierentwintig rondjes in de werkkamer van A.F.Th van der Heijden gedraaid. De auteur had hem bijzonder netjes opgeruimd, het ook zou kunnen dat de werkster net was geweest. Schitterend. Toen passeerde ik Stine Jensens elftal Beste Boeken over Sterke Vrouwen, wat me er aan doet denken dat ik hier langzaamaan het veld moet ruimen. Zonder goeie slotzin? Nee, mét!