Slaap lekker hoor, Paus, de favela’s zijn schoongeveegd

Tropa de elite (Elite Squad)

Regie: José Padilha. Met: Wagner Moura, Caio Junqueira, André Ramiro, Maria Ribeiro. ***

Het is nacht. Het is om te stikken zo heet. De Braziliaanse politiefilm Tropa de elite slaagt er niet alleen in je in de eerste minuten dat desoriënterende donker binnen te voeren, maar ook om je die dodelijke hitte te laten voelen. Regisseur José Padilha doet dat slim. Zijn beelden van de sloppenwijken van Rio de Janeiro zijn recht voor z’n raap. Hij heeft ze aan elkaar gemonteerd met een pompende beat eronder, terwijl zijn hoofdpersoon, capitão Nascimento, per voice-over vertelt over de Braziliaanse agenten: je hebt goeie en slechte.

Tropa de elite laat straatgeweld zien op z’n Hollywoods. Padilha betreedt een moreel mijnenveld door te suggereren dat geweld een einde aan geweld kan maken. Ook omdat de film op ware gebeurtenissen is gebaseerd, heeft Tropa de elite veel opschudding veroorzaakt.

De film speelt zich af aan de vooravond van het pauselijk bezoek aan Brazilië in 1997. Voordat de paus rustig kon slapen, moesten eerst de naburige favela’s worden schoongeveegd. De plaatselijke politie werd hiervoor te corrupt geacht, daarom werd een speciaal eliteteam geformeerd. Een van de eerste leden, Rodrigo Pimentel, schreef met socioloog Luis Eduardo Soares een openhartig boek over zijn ervaringen.

Tropa de elite is een belangrijke en indrukwekkende film. Net als de vorige grote Braziliaanse sloppenfilm Cidade de Deus van regisseur Fernando Meirelles, probeert Padilha op een toegankelijke manier de problemen in de favela’s aan de kaak te stellen. Beiden maken daarvoor gebruik van het filmische jargon dat het wijdst verbreid is: dat van de Amerikaanse politiefilm. Maar het echte leven is geen Starsky & Hutch. Bovendien gaat zo te snel verloren dat de film ook een linkse directe aan de kerk uitdeelt. Het is immers de paus zelf die voor de sloppenproblematiek zijn ogen wilde sluiten.