Foto’s tonen de Zuidas in wording

Tentoonstelling ‘Expanding the City’, t/m 22 juni in Foam, Amsterdam. Inl 020 551 6500. www.foam.nl.

De Zuidas moet dé internationale toplocatie worden voor het bedrijfsleven in Amsterdam. De meesten van ons kennen het van langsrijden: het opvallende hoofdkantoor van ING, de brave wolkenkrabber van ABN Amro, vorig jaar het kunstproject Artvertising van het Sandberg Instituut waarbij de gevel met reclametegels werd beplakt.

Bij zoveel aandacht voor de economie mag de kunst niet achterblijven. De door de gemeente opgerichte stichting Virtueel Museum Zuidas geeft sinds 2001 opdracht aan opeenvolgende kunstenaars en fotografen om het ontstaan van deze grote nieuwe stadswijk te volgen en te verbeelden.

De collectie, inclusief de foto’s die nog gemaakt moeten worden, is in 2006 overgedragen aan Foam, die er nu een selectie uit tentoonstelt. Volgens Foam vormen deze foto’s een dwarsdoorsnede niet alleen van een gebied in wording, maar ook van de stand van zaken in de hedendaagse fotografie. Dat is misschien wat veel gezegd: zo te zien is het voor velen zwoegen geweest. In gedachten zie je de fotografen rondsjouwen met zware apparatuur en denken: wat móet ik hier nou mee. Wat er komt, is er nog niet, en áls het er al is, is het niet zo uitgesproken van karakter.

Sommige kunstenaars nemen de ingrediënten van de bouw zelf tot onderwerp, zoals Marjoleine Boonstra die drie grote zandhopen op groot formaat laat zien, plus een mooi cahier met portretten van de werkers. Anderen zijn op zoek gegaan naar de raakvlakken tussen nieuwbouw en natuur.

Jasper Wiedeman fotografeert niet de gebouwen maar juist de op- en ondergang van een cirkel met mais en bloemen naast de weg. Dít zijn de werkelijk belangrijke processen, lijkt hij daarmee te zeggen, niet een toren meer of minder. En dan zijn er degenen die het halen uit hun fantasie. De mooiste verbeelding van de nieuwe toplocatie komt van Katja Mater: zonder het atelier uit te gaan bouwt ze met gestapelde paperbacks denkbeeldige torens. Op haar Zuidas is alles nog mogelijk.

Het idee om de Zuidas vast te leggen is sympathiek maar het resultaat moeizaam. Foam had kunnen overwegen om juist voor deze gelegenheid samen te werken met de buren, het Amsterdamse Stadsarchief. Die heeft fotografen in dienst die op puur documentaire wijze de veranderingen in de stad volgen, waaronder de Zuidas.

Wellicht hadden ze iets voor elkaar kunnen betekenen, de kunstenaars en de chroniqueurs. In ieder geval hadden de archieffotografen een feitelijke basis kunnen neerleggen waar de kunstenaars op voort kunnen bouwen.