‘Zorg is niet beter of minder duur’

Het nieuwe zorgstelsel heeft twee jaar na invoering nog geen effect gehad op beheersing van de kosten of de kwaliteit in de gezondheidszorg.

Dat concludeert het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) na onderzoek van de zorgsector over 2006 en 2007.

Het enige dat er in die twee jaar veranderde, was de lagere waardering van burgers voor het zorgsysteem. Die daalde van 45 tot 42 procent. De twee jaar daarvoor zakte het vertrouwen in de zorg overigens ook licht. Ondanks dat is de waardering in Nederland hoger dan in de meeste andere landen in Europa, aldus het RIVM.

Belangrijk doel van het nieuwe zorgstelsel was meer concurrentie, waar burgers van zouden profiteren. Iedereen kon zijn eigen zorgverzekeraar kiezen en verzekeraars konden zelf onder meer huisartsen en ziekenhuizen uitkiezen die goede en goedkope zorg aan hun klanten gaven.

Volgens het RIVM wordt goede marktwerking belemmerd omdat de onderlinge verschillen in premiebedragen die verzekeraars klanten in rekening brengen zijn afgenomen. Ook zijn verzekerden niet in staat een goede keuze te maken, omdat er weinig betrouwbare informatie is over de kwaliteitsverschillen tussen artsen.

Het RIVM spreekt over „gereguleerde marktwerking”, omdat de vrijheid is afgebakend door wetten en regels. Zo moeten verzekeraars in principe alle mensen aannemen als klant. Ook verplicht het Rijk iedereen om een basisverzekering af te sluiten.

In de ziekenhuiszorg ziet het RIVM dat de vrije markt beperkt voorlopig blijft tot twintig procent: het percentage behandelingen waarover zorgverzekeraars met ziekenhuizen kunnen onderhandelen over prijs en kwaliteit. Zelfs in dat vrije segment „is het belang van scherp onderhandelen beperkt”, meent het RIVM. Voor zorgverzekeraars is het financieel risico bij inkoop van ziekenhuiszorg beperkt door compensatiemaatregelen. Ook dat wil het kabinet de komende jaren afbouwen.

Ook bij huisartsen is de inkoopmacht onevenwichtig, volgens het RIVM. De helft van de huisartsen onderhandelt met zorgverzekeraars over kwaliteit en prijs. Bovendien is de marktwerking in de AWBZ (ouderen, geestelijk- en lichamelijk gehandicapten gering door onder meer budgetgaranties.