Texelaren willen hun veerboot niet loslaten

De bewoners van Texel willen hun eigen veerdienst niet kwijt. Ze protesteren tegen de dreigende verplichting om het veer Europees aan te besteden.

Texelaars waden op het wad in een actie de eigen veerbootonderneming te beschermen tegen Europese aanbesteding. Foto NRC Handelsblad, Maurice Boyer Waden voor het Waddenveer TEXEL. Een paar honderd mensen hebben gisteren op Texel geprotesteerd tegen de plannen om de veerdienst tussen het Waddeneiland en Den Helder in de toekomst openbaar aan te besteden. De actievoerders vrezen dat de 101 jaar oude Texelse Eigen Stoomboot Onderneming (Teso) zal moeten gaan concurreren. Het merendeel van de aandelen van Teso is in handen van Texelaars en alle winst vloeit terug in het bedrijf. Door aanbesteding zou de huidige kwaliteit van de veerdienst in de toekomst mogelijk niet zijn gewaarborgd. De plaatselijke VVV had alle eilandbewoners opgeroepen onder het motto ‘Zwemmend naar de overkant?’ in zwemkleding naar het surfstrandje bij Dijksmanshuizen te komen. Onder veel mediabelangstelling waadden de demonstranten, deels in zwemkleding en deels met opgestroopte broekspijpen, door het zeewater richting Den Helder. Burgemeester Joke Geldorp van Texel – niet in zwemkleding – riep de menigte op vandaag naar de hoorzitting in Den Haag over de toekomst van de veerdienst te komen. „Maak de Tweede Kamer wakker! Als jullie uit het water komen staat de Jutter klaar (een Texelse kruidenbitter, red.)”, riep Geldorp. Volgende week dinsdag vergadert de commissievergadering over het plan van staatssecretaris Huizinga (Verkeer, ChristenUnie), dat is ingegeven door Europese regelgeving. _ Foto Maurice Boyer Protest van Texelaars tegen de voorgenomen vrije aanbesteding voor de bootdienst Foto NRC H'Blad Maurice Boyer 080520 Boyer, Maurice

Ze heeft onder haar windjack haar badpak aan. Klute Wuis, geboren Texelaar, zit rillend aan de kustlijn van de Waddenzee. Het is geen weer om te zwemmen. Maar het moet, zegt Wuis verbeten. „We mogen onze boten niet kwijtraken. Het is onze trots.”

Even later verdwijnt Wuis in de bonte stoet die onder begeleiding van tromgeroffel plechtig het wad opstapt. Het merendeel met opgestroopte broekspijpen, de rest in zwemkledij, met hier en daar een glitterpruik of zwembandjes.

De Texelse burgemeester Joke Geldorp (VVD) dirigeert de mars per microfoon. „Maak de Tweede Kamer wakker”, schalt het. „Als jullie uit het water komen wacht hier Jutter [Texels kruidenbitter, red.].” En veel landelijke pers, op uitgenodiging van de plaatselijke VVV.

VVV-directeur Wouter de Waal organiseerde de protestactie ‘Zwemmend naar de overkant?’ gisteren met het oog op de vergadering over de toekomst van de veerdiensten op de Waddenzee in de Tweede Kamer, volgende week dinsdag. Het vervoer van en naar de eilanden moet conform Europese regelgeving openbaar worden aanbesteed. De Texelaars willen dat er een uitzondering wordt gemaakt voor hun eiland. „Want Texel is uniek”, zegt De Waal. „Texel heeft Teso.”

De Texelse Eigen Stoomboot Onderneming (Teso) werd in 1907 opgericht als naamloze vennootschap. Iedere Texelaar, boer of notabele, kon in die tijd een aandeel kopen van 5 of 25 gulden. „Iedereen moest kunnen zeggen dat het zijn boot was”, aldus Teso-directeur Cees de Waal (geen familie).

Nog steeds is het merendeel van de waardepapieren in handen van de eilanders. De aandelen zijn inmiddels duizenden euro’s waard en gelden als collector’s item. Volgens Cees de Waal zijn ze inmiddels zo verspreid dat nagenoeg elke familie op Texel een stem heeft in het bedrijf.

„Texelaars zijn mopperaars”, vertelt de Texelse Renee Toonen. „Maar over Teso valt niks te mopperen. Het kost niks en vaart altijd.” Omdat het bedrijf geen winstoogmerk heeft, kon Teso de veertarieven sinds 1993 met 11 procent verlagen. Een retourtje Marsdiep kost nu drie euro. Een deel van de winst gaat naar sponsoring, onder andere van concerten, het VVV-bestuur en de uitgave van historische boeken over het eiland.

Een ander wapenfeit is het geringe uitvalspercentage: nog geen half procent van de ruim 14.000 overtochten per jaar gaat niet door. Meestal wegens slecht weer. Vorig jaar moest een groep Texelaars bij een zware storm in Den Helder overnachten, vertelt Harry de Graaf, oud-hoofdredacteur van de Texelse Courant. „Daar praten we nu nog over, want dat was zo uitzonderlijk.” De Graaf, „Teso-fan”, draagt zijn favoriete Teso-das. „Succes kent vele vrienden.”

Ruim vijfduizend Texelaars uitten de afgelopen dagen hun steun op een speciale website, enkele honderden togen gisteren naar het strand. Zij vrezen dat Teso de concurrentiestrijd verliest en het eiland de regie over de dienst waar het zo afhankelijk van is. Eilandbezoekers zijn verantwoordelijk voor 80 procent van de Texelse economie. De boten van Teso varen jaarlijks bijna honderd keer ’s nachts uit om zieken naar het ziekenhuis in Den Helder te brengen.

Adam de Boer is nergens bang voor, zegt hij als uit het water komt. Hij is verkleed als piraat. „Om te laten zien dat we die Griekse reders zullen kapen, als ze komen.” Een eeuw geleden was de instelling van de Texelaars niet anders. Toen zich een concurrerende rederij aandiende, moesten bezoekers (op Texel ‘overkanters’ genoemd) in winkels en restaurants hun vervoersbewijs laten zien. Als dat niet van Teso was, konden ze bediening wel vergeten.

Of Teso mee zou doen aan de openbare aanbesteding, wil de directeur van Teso niet zeggen. Hij hoopt dat het zover niet hoeft te komen. Vandaag vertrok hij „vol goede moed” naar Den Haag om samen met de burgemeester en ongeveer twintig Texelse demonstranten aan te schuiven bij een hoorzitting over de toekomst van het waddenveer.

Een woordvoerder van het ministerie van Verkeer en Waterstaat bevestigde vanochtend dat er wordt gekeken of er binnen de concessiewetgeving voor Texel een uitzondering kan worden gemaakt.

    • Leonie van Nierop