Het DNA van de dader kwam toevallig voorbij

De nieuwe verdachte in de Puttense moordzaak werd gevonden dankzij een nieuwe wet.

Wie een zwaar misdrijf pleegt, moet DNA afstaan.

Politie en justitie klonken triomfantelijk op de persconferentie over de aanhouding van een nieuwe verdachte in de Puttense moordzaak. „We zijn ervan overtuigd dat we de goede verdachte hebben”, zei de Zutphense plaatsvervangend hoofdofficier van justitie De Beer.

De politie doet sinds 2006 nieuw onderzoek naar de zaak. De arrestatie van gisteren zou de doorbraak kunnen zijn. In april belde het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) het onderzoeksteam met het bericht dat er een ‘DNA-overeenkomst’ was met een spoor uit de zaak, een druppel sperma op een been van het slachtoffer. Een zeer overtuigende overeenkomst, volgens woordvoerder Lex Meulenbroek van het NFI. „De kans dat het DNA van een willekeurig persoon zou overeenkomen met het spoor was 1 op de 1 miljard.”

Het lijkt zeker dat dit sperma afkomstig is van de nieuwe verdachte, maar vast staat nog niet dat hij de moordenaar is. Justitie wilde gisteren niet bekendmaken wat ze nog meer heeft tegen de man. Het enige wat De Beer over hem losliet was dat hij ten tijde van de moord in Putten woonde, dat er vooralsnog geen aanwijzingen zijn dat hij het slachtoffer kende en dat hij in 2005 werd veroordeeld wegens mishandeling van zijn partner.

De stand van zaken is omgekeerd aan die van 1994. Niet lang na de moord werden twee mannen aangehouden voor het vermoorden en verkrachten van de 23-jarige Christel Ambrosius: Wilco Viets en Herman Du Bois. Ze bekenden, maar trokken hun bekentenis later weer in. Hun DNA kwam níet overeen met het gevonden sperma. Maar justitie meende zoveel ander bewijs te hebben, dat voor die verkeerde overeenkomst een creatieve oplossing werd gevonden in de getuigeverklaring van een emeritus hoogleraar gynaecologie. Hij verklaarde dat het mogelijk was dat sperma van een eerste coïtus tijdens een volgende coïtus uit de vagina werd ‘gesleept’. Zo was het in Putten gegaan, concludeerde justitie.

Zowel de rechtbank als het hof vond deze verklaring aannemelijk genoeg om de twee mannen te veroordelen. Ze kregen tien jaar cel. Jaren later verklaarde de gynaecoloog dat de politie hem essentiële informatie had onthouden. Hierop besloot de Hoge Raad de zaak te heropenen, wat leidde tot een nieuwe behandeling in 2002. Het hof sprak Viets en Du Bois vrij en kende een schadevergoeding toe van 1,8 miljoen euro.

De nieuwe aanhouding is geen gevolg van het nieuwe politieonderzoek in de zaak. De man was niet „in beeld”, zei De Beer. De aanhouding is te danken aan een nieuwe wet. Deze verplicht veroordeelden van een zwaar misdrijf DNA af te staan. Kort na het ingaan van de wet werd de nieuwe verdachte veroordeeld voor zo’n delict, de mishandeling van zijn partner.

Dat het materiaal pas begin april in de databank zat, komt volgens Meulenbroek door de enorme hoeveelheden te verwerken DNA. Pas sinds eind vorig jaar beschikt het NFI hiervoor over een ‘robotstraat’. Het kan nu zo’n 35.000 profielen per jaar maken. In april was het profiel van de man uit Delft aan de beurt.