Filmer vond ideale locatie via Google Earth

Aan de vooravond van mei ’68 werd in Cannes de Quinzaine des Réalisateurs opgericht. Het festival-in-het-festival viert zijn 40-jarige bestaan met ‘40 x 15’.

Diego Maradona luisterde gisteravond in Cannes de première van de documentaire ‘Maradona by Kusturica’ op met baltrucjes op lakschoenen. Former Argentinian football player Diego Maradona dribbles with a ball as he arrives with his relatives to attend the screening of Serbian director Emir Kusturica's documentary film 'Maradona by Kusturica' at the 61st Cannes International Film Festival on May 20, 2008 in Cannes, southern France. The May 14-25 festival winds up with the awards ceremony for the prestigious Palme d'Or, to be determined by a jury headed by Hollywood "bad boy" Sean Penn. AFP PHOTO / POOL / FRED DUFOUR AFP

Anton Corbijn is er bijgekomen. De Nederlandse regisseur en fotograaf mocht vorig jaar in Cannes het programma van de prestigieuze Quinzaine des Réalisateurs openen met Control, zijn Joy Division-film. Dit jaar staat zijn naam in de trailer die aan elke Quinzaine-vertoning voorafgaat, tussen die van Jim Jarmusch, Werner Herzog, Lisandro Alonso, Jean-Pierre en Luc Dardenne en vele andere toonaangevende regisseurs van wat in Cannes de auteursfilm wordt genoemd.

De trailer is een ontroerende eregalerij, door filmmaker en voormalig Quinzaine-programmeur Olivier Jahan gemonteerd uit filmstills die soms even in beweging komen. Geen wonder dat de huidige Quinzaine-directeur Olivier Père juist Jahan vroeg een documentaire te maken over het programmaonderdeel dat aan de vooravond van mei ’68 werd opgericht uit protest tegen het officiële festival en waar sindsdien de ene na de andere eigenzinnige film te zien is geweest.

Jahans filmische eerbetoon 40 x 15 is een geschiedenisles vol flair en feiten, maar ook met oog voor de manier waarop politiek en commercie de filmwereld verzieken. Todd Haynes, Spike Lee, Michael Haneke, Sophia Coppola, Jim Jarmusch, Bong Joon-ho (dit jaar in Cannes met de rapsodiefilm Tôkyô!), ze komen allemaal openhartig aan het woord.

En natuurlijk ook medeoprichter en ex-directeur van de Quinzaine, Pierre-Henri Deleau. Deleau, met karakteristieke Frans-intellectuele pathos bij de feestelijke presentatie van de film: „Ik ben niet gekomen om kaarsjes uit te blazen, want ik wil dat ze blijven branden onder de zwarte hemel die de cinema zo vaak overschaduwt.”

Dat de Quinzaine nog steeds een festival-in-een-festival is, met z’n eigen locatie (het ‘oude’ festivalpaleis), z’n eigen publiek (cinefiel) en vooral z’n eigen prestige, blijkt ook dit jaar weer uit de ijzersterke programmering. De Quizaine is een kwaliteitsstempel. Er is het soort jonge, avontuurlijke cinema te zien waar het Filmfestival Rotterdam groot mee is geworden.

Niet voor niets is ‘Rotterdam’ via zijn Cinemart en het Hubert Bals Fonds inmiddels een van de voornaamste toeleveranciers voor de films die in de Quinzaine te zien zijn. Van de Chileense film Tony Manero, een wrange, wreed-komische schets van een psychopathische John Travolta-imitator tijdens de hoogtijdagen van het Pinochet-bewind, tot de nieuwste film van Lisandro Alonso, het Argentijnse talent van films als La libertad en Los muertos. In Liverpool gaat hij weer een stapje verder in het observeren van een mannelijke hoofdpersoon verstrikt in zijn eigen Odyssee, die hij al filmende zowel creëert als ontleedt.

Een ander hoogtepunt was de Catalaanse film El cant des occels (‘het lied van de vogels’) van Albert Serra (1975). Het scenario over de drie koningen die op zoek gaan naar de Messias schreef Serra tijdens een vlucht van Mexico naar Barcelona en de locatie op de Canarische Eilanden vond hij twee weken voor de opnames via Google Earth. De schijnbare nonchalance van zijn voorbereiding zie je niet af aan Serra’s in fenomenale zwart-witbeelden gecomponeerde film. Hij kan als filmer laten zien hoe groots het landschap is en hoe klein en nietig de mens daarin ronddwaalt. Serra laat in zijn shots de tijd graag voortgaan en zoekt naar beweging in de rand van het kader. Een erfgenaam van Jean-Marie Straub en Danièle Huillet, werd hij hier om zijn strenge, soms formalistische composities al genoemd. Maar dan wel met humor. Want Serra heeft een bijzonder goed gevoel voor de bizarre zwaartekracht van het bestaan.

De namen van het filmende echtpaar Straub/Huillet vielen natuurlijk niet toevallig. De Quinzaine selecteerde het na de dood van Danìele Huillet door Jean-Marie Straub gemaakte Il ginocchio d’Artemide (‘de knie van Artemis’) naar een tekst van Cesare Pavese. Een zwerver en een vreemdeling ontmoeten elkaar in een bos aan de voet van een berg waar de zwerver zijn geliefde weer hoopt te zien. Zij is dood. Maar zij leeft in zijn hoofd. Zijn liefde is zo groot dat hij haar naam niet noemen kan.

De 26 minuten durende film is gemaakt in kenmerkende Straub/Huillet-stijl, waarbij acteurs statisch teksten opzeggen terwijl ze in de camera kijken. Maar juist die theatrale rigor mortis contrasteert ditmaal zo scherp en sterk met de natuur rondom, waarin alles leeft en groen is en lokt en licht geeft, dat dit filmische afscheid van een man van zijn vrouw behoort tot de meest vitale en hartbrekende cinema die dit jaar in Cannes wordt vertoond.