‘De middagrepetitie was nog niet begonnen’

In het Berlijnse concertgebouw de Berliner Philharmonie brak gistermiddag brand uit. Pand en interieur konden worden behouden. De schade is echter groot.

Joost van der Vaart

De Philharmonie brandt. Het is een hartverscheurend gezicht. Een vrouw staat sprakeloos met haar hand voor de mond te kijken. Voor haar, op het hoge en puntige dak van het beroemde Berlijnse concertgebouw, balanceren brandweerlieden met slangen en zagen. Er wordt om schuim geschreeuwd: „Meer schuim!”

In het karakteristieke gebouw van de Berliner Philharmonie, een van de symbolen van Berlijn, is gistermiddag een grote brand uitgebroken. Rookwolken stegen boven de stad uit, vlammen kwamen onder het dak vandaan.

Een paar uur lang zag het er slecht uit voor de thuisbasis van een van de beste orkesten ter wereld, de Berliner Philharmoniker. Maar pand en interieur konden worden behouden. De schade is echter groot.

De Berliner Philharmonie ligt in de Berlijnse wijk Tiergarten, vlakbij de Potsdamer Platz. Het is een geel gebouw dat zijn hoofdingang aan de Herbert von Karajanstrasse heeft, genoemd naar de legendarische dirigent. Een passant die daar rond twee uur gistermiddag voorbij kwam waarschuwde de brandweer met de volgende woorden: „Er komt rook uit een geel gebouw hier”.

Rond vijf uur gistermiddag had de brandweer nog zichtbaar moeite met het opsporen van de brandhaard. Een woordvoerder zei ter plekke desgevraagd: „We wisten eerst niet waar we moesten blussen. Uiteindelijk bleek dat er een groot vuur woedde tussen de zinken deklaag en de betonnen laag daaronder. We hebben de zinkstukken op het dak moeten wegzagen om schuim in de tussenruimte te spuiten.”

Kort na zeven uur meldde de brandweer de situatie onder controle te hebben. Een zegsman verklaarde dat de brand wellicht is ontstaan tijdens laswerkzaamheden aan het zinken dak. Brandweerlieden zijn de hele nacht bezig geweest met het opsporen van mogelijke brandhaarden. Voor de brand werd groot alarm gegeven. De brandweer was met tientallen wagens en 170 man aanwezig.

Nu is het dak van de Philharmonie grotendeels veranderd in een verkoolde ravage. Het beroemde akoestische plafond in de grote zaal zou niet of hooguit licht beschadigd zijn, maar zeker is dat allerminst. Water is in de zaal gelekt en ondanks het feit dat de stoelen met folie konden worden bedekt, moet overal met waterschade rekening worden gehouden.

De schade-inventarisatie is vanmorgen begonnen. De Berliner Philharmonie is een gebouw uit de jaren ’60, ontworpen door de Duitse architect Hans Scharoun. Het is wereldberoemd: de akoestiek is fenomenaal, de architectuur wordt door velen geprezen en enkelen verguisd. De grote zaal is een wereld op zichzelf met in totaal 2218 zitplaatsen.

Het is onduidelijk wanneer de concerten worden hervat. Aanstaand weekend stonden de Berliner Philharmoniker op het programma, onder leiding van oud-chefdirigent Claudio Abbado, met werken van Beethoven en Berlioz. Afzeggen betekent een miljoenenstrop. Een geschokte intendant Pamela Rosenberg van de Philharmonie was gistermiddag al op zoek naar vervangende ruimte. Ze vertelt „dat het een geluk bij een ongeluk was dat de middagrepetitie voor het Te Deum van Berlioz nog niet was begonnen toen de brand werd ontdekt.” De twintig al aanwezige musici en de instrumenten konden tijdig worden geëvacueerd.