Israël dubt over Hamas

Israël denkt na over een invasie in de Gazastrook om Hamas te elimineren. Deskundigen zeggen alleen dat de fundamentalistische Palestijnse organisatie niet klein te krijgen is.

Een peiling van enkele weken geleden. Moet Israël gaan praten met Hamas, was de vraag. Ja, vond een ruime meerderheid van de ondervraagde Israëliërs. Nog een peiling: moeten we Hamas verpletteren? Ja, goed idee, vond opnieuw een ruime meerderheid.

Praten of aanvallen, meer smaken zijn er even niet in Israël. En het hangt maar net van de stemming van de dag af wat de bevolking vindt. Ook de regering lijkt het niet te weten. Premier Ehud Olmert schermde vorige week nog met een grote invasie in de Gazastrook, die door de fundamentalistische beweging Hamas bestuurd wordt. Vorige week landde een raket uit de Gazastrook in een winkelcentrum in Ahskelon. Er vielen tientallen gewonden.

Olmert stuurt tegelijkertijd aan op een staakt-het-vuren. Via bemiddeling van Egypte praat Israël over de voorwaarden. Officieel bestaan deze contacten niet. Het ongemak droop er gisteren dan ook vanaf toen de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Tzipi Livni haar woede uitte over het nieuws dat Frankrijk contacten heeft met Hamas. Vicepremier Haim Ramon van de religieuze Shaspartij herinnerde haar eraan dat Israël precies hetzelfde doet, alleen dan niet openbaar.

Bijna dagelijks vallen er nu in de Gazastrook doden door Israëlische aanvallen. Maar deze aanvallen hebben Hamas niet op de knieën gedwongen en zullen dat ook niet doen. De door Hamas in 2006 ontvoerde korporaal Gilad Shalit wordt zo ook niet bevrijd. Tijd om te kiezen, zei Olmert vorige week nog: „We naderen een keerpunt.”

Israëlische generaals en sommige leden van het parlement benadrukken dat Hamas het voortbestaan van Israël direct bedreigt. Een staakt-het-vuren zou rampzalig zijn, zeggen ze, want dan krijgt Hamas de kans zich te hergroeperen. Direct aanvallen, schreef Likudpoliticus Moshe Arens (oud-minister van Defensie) vanochtend in de krant Ha’aretz. „Een bestand met de terroristen, dat zou inhouden dat Israël stopt met het uitvoeren van aanvallen op organisaties die uit zijn op zijn vernietiging, is dodelijk en destructief.”

Dit roept vragen op over de werkelijke kracht van Hamas. Is het een bedreiging voor de staat Israël? Nee, zegt hoogleraar politieke wetenschappen Shaul Mishal, verbonden aan de Universiteit van Tel Aviv. Mishal deed onderzoek naar de positie van Hamas in de Palestijnse Gebieden. „Met het voorbehoud dat Hamas over geheime wapens kan beschikken, is de militaire kracht van Hamas relatief gering.” Meestal valt Hamas aan door Qassamraketten vanuit de Gazastrook naar de Negev-woestijn te schieten. De schade daarvan is meestal niet zo groot. „De kracht ervan ligt vooral in het feit dat ze de Israëlische samenleving psychologisch ontwrichten. De Qassamraketten zaaien angst en verwarring.”

Israël denkt ten onrechte dat het Hamas kan elimineren, zegt Mishal. „Daarvoor is de organisatie te sterk, te stevig verankerd in de Palestijnse samenleving. Israël heeft de Gazastrook afgesloten van de buitenwereld en hoopt dat de bevolking zich tegen Hamas zal keren. Hamas aanvallen heeft al even weinig perspectief. De beweging is te sterk verankerd in de Palestijnse samenleving.” Hamas heeft, militair en symbolisch, de rol van de PLO overgenomen, zegt Mishal. „Het staat voor veel Palestijnen, met name jongeren, voor verzet tegen de onderdrukking.”

De tactiek om Hamas te isoleren is bankroet, schreef de gezaghebbende denktank International Crisis Group vorige maand. Israël heeft, door de Gazastrook te isoleren, Hamas juist verder versterkt. Het heeft niets meer te vrezen van concurrerende partijen. De bevolking kruipt na iedere Israëlische lucht- of tankaanval dichterbij elkaar onder zijn vleugels. „Sinds Hamas in 2007 de macht volledig naar zich toe trok in de Gazastrook, is de politieke kracht van de beweging versterkt”, zegt onderzoeker Nicholas Pelham. „De Hamasregering is centralistisch, wreed, en tegelijk bijzonder effectief. Ze is niet meer weg te denken in Gaza.”

De kracht van het initiatief, dat is volgens de International Crisis Group het geheim van Hamas. Het voert relatief kleine operaties uit, die tot groot oproer leiden. De ontvoering van Shalit houdt Israël al twee jaar in haar greep. Kairo is nerveus begonnen te bemiddelen sinds Hamas de grens van de Gazastrook met Egypte opende.

Volgens Pelham kan Israël beter leren leven met Hamas. Er zijn drie opties voor de regering, zegt hij. De huidige tactiek van isolatie en doormodderen voortzetten. Een invasie en de Gazastrook opnieuw bezetten. Of de aanvallen stopzetten, de isolatie opheffen en voorzichtig gaan praten.

Isoleren en aanvallen zullen ineffectief zijn, zegt Pelham. „Isolatie versterkt de positie van Hamas, een status quo is ondenkbaar. Een invasie zal met grote verliezen aan beide kanten gepaard gaan en de Palestijnse steun voor Hamas alleen vergroten. De enige optie is te gaan praten over een compromis, hoe ingewikkeld dat ook is.”