Hollandse kuikens op weg naar Afghanistan

Als in Afghanistan een pluimvee-industrie van de grond komt, kunnen lokale boeren weer maïs gaan telen in plaats van papaver. Een Nederlandse ondernemer gaat een poging wagen.

5.000 kuikens die gisteren in Lunteren uit hun ei zijn gekropen, zijn kort daarna op transport gegaan naar Afghanistan. Via Amsterdam, Dubai en Kabul worden ze binnen veertig uur naar Lashkar Gah in de zuidelijk gelegen Afghaanse provincie Helmand gebracht. Als „ouderdieren” zullen zij daar kuikens voortbrengen die door lokale boeren kunnen worden gehouden als leg- of vleeskip.

De Puttense ondernemer Ton Bokkers (56) vergezelt de kuikens. Hij organiseerde het transport op verzoek van USAID, een hulporganisatie van de Amerikaanse overheid. USAID probeert ontwikkeling te brengen in Helmand. USAID wil er een pluimvee-industrie opzetten, vertelt Bokkers. Als alternatief voor de papaverteelt. De komst van 5.000 kuikens is het begin. „Ik ga mee om te kijken wat er verder nodig is. Daar zorg ik dan ook voor. Er komen nog een voerfabriek en een broederij. Ik help bij het opzetten van deze bedrijven.”

Zes weken lang is Bokkers bezig geweest met de voorbereiding van de reis. Daarbij kwam tal van praktische problemen om de hoek kijken, vertelt hij. De Spaanse chartermaatschappij die aanvankelijk het transport van de kuikens naar Kabul voor haar rekening zou nemen, annuleerde enkele weken geleden plotseling de vlucht. Waarom? Bokkers kan alleen maar gissen. Mogelijk heeft de aanslag van de Talibaan op president Hamid Karzai, eind april, een rol gespeeld. Uiteindelijk regelde hij een vlucht via Dubai naar Kabul. Vanaf Kabul worden de kuikens in een klein vliegtuig („met twee piloten, de kuikens en ik”) naar een vliegveld in de buurt van Lashkar Gah gevlogen. De hele reis duurt 36 uur.

Tot het laatste moment was het spannend of de kuikens op de dag dat ze zouden worden uitgebroed, op weg zouden kunnen naar Afghanistan. „Eigenlijk weet ik pas sinds zondag dat we gaan”, zegt Bokkers. Kuikens moeten meteen nadat ze zijn geboren, worden vervoerd. Ze kunnen dan twee dagen zonder voedsel, vertelt de ondernemer.

Zielig is zo’n transport niet, zegt Bokkers. „Nee hoor, dat gaat allemaal heel netjes. De kuikens worden in dozen verpakt. Waar nodig wordt tijdens het transport gezorgd voor airconditioning.”

De boeren die USAID probeert te helpen bij het opbouwen van een beter bestaan, zijn door economische omstandigheden overgestapt van het verbouwen van maïs en tarwe naar papavers, weet Bokkers.

„Voor maïs en tarwe waren geen afnemers meer, voor papavers wel. USAID probeert er nu voor te zorgen dat het verbouwen van maïs en tarwe wel weer zin heeft. Je kunt er de kippen mee voeren. De lokale bevolking wordt ook opgeleid voor het werk in slachterijen en broederijen. Op dit moment volgen enkele Afghanen een opleiding in een praktijkschool in Barneveld.”

De ‘ouderdieren’ van Bokkers worden ondergebracht in stallen van USAID. Van daaruit zet de hulporganisatie kuikens uit bij lokale boeren.

Bokkers is „via via” gevraagd voor dit karwei. Hij heeft veel ervaring in de pluimveehouderij. Hij werkte onder meer op grote pluimveebedrijven in Libië en Liberia. Acht jaar geleden verkocht hij zijn (Nederlandse) exportbedrijf in kippen en koeien. „Ik moet nu toch wat doen. Anders zit ik thuis maar een beetje te koekeloeren”, zegt hij. „Je moet je expertise gebruiken. Voor het geld moet je dit werk niet doen. Veel te veel trammelant. Als je ziet hoeveel tijd erin zit, zeker de afgelopen weken, dan heb je het over een uurloon van minder dan 5 euro. Maar ik vind het leuk”, zegt de ondernemer.

„Toen ik het zelf moeilijk had in mijn leven – in 1980 kwam ik berooid terug uit Liberia – stonden er mensen voor mij klaar die mij hebben gesteund. Nu wil ik iets voor een ander doen. Ook al is het een druppel op een gloeiende plaat. Het is een begin.” Zelf is Bokkers met soortgelijke initiatieven bezig in Congo, Tanzania en Nepal.

Bang dat hem in Afghanistan iets overkomt, is Bokkers niet. „Ach, met dat gevaar zal het wel meevallen. Je moet je ogen openhouden en goed weten wat je doet. En wat is gevaarlijk? Mijn vader is overleden als gevolg van een aanrijding toen hij de weg overstak”, reageert de ondernemer. Ook de Talibaan vreest hij niet. „Ik bemoei me niet met politiek. Daar zeg ik nooit wat over. Klaar. De Talibaan? Ik ken ze niet. Ik ben daar om bedrijven op te zetten.”