‘Echte’ Indiana Jones-schedel te zien in Parijs

Voor- en zijaanzicht van de geëxposeerde Kristallen Schedel Gries, Patrick ;Torre, Valérie

Van 1878 tot eind jaren negentig pronkten etnologische musea in Parijs met een schedel van zuiver rotskristal, van elf centimeter hoog en bijna drie kilo. Het gold als een hoogtepunt van pre-Colombiaanse kunst.

Sinds gisteren staat hij er weer, in Parijs, de Kristallen Schedel. Maar bezoekers komen nu vanwege Indiana Jones. De Kristallen Schedel staat centraal in deel vier, die deze week net als in Nederland ook in Frankrijk in de bioscoop komt: Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull.

Het Musée du Quai Branly toont zijn schedel nu als ‘legende’: de schedel zou deel uitmaken van een serie van dertien schedels met magische positieve krachten. Als ze op 21 december 2012, de laatste dag van de kalender van de Maya’s, alle dertien op een rij worden gezet, voorkomen de schedels de ondergang van de wereld.

Het museum zegt dat dit niet per se waar is, maar de versie is van New Age-gelovigen. Vorig jaar is al uit onderzoek gebleken dat de Parijse schedel vals is, waarschijnlijk in de negentiende eeuw vervaardigd in Duitsland, met kristal uit Brazilië.

Het Quai Branly sluit zich aan bij de Amerikaanse onderzoekster Jane MacLaren Walsh, die in 2005 de Franse kunsthandelaar Eugène Boban aanwees als de handelaar die de valse cultuurschatten aan musea verkocht. Hij had tussen 1860 en 1890 winkels in Parijs en in Mexico, van waar uit hij een grote rol speelde in de toevoer van pre-Colombiaanse kunstschatten naar Europa. Boban gold als kenner die regeringen en musea waarschuwde dat op elke Mexicaanse straathoek valse prullaria te koop waren. Maar hij deed er dus zelf ook aan mee. Hoe dát verhaal, van het Westerse zelfbedrog, in elkaar steekt, is onderwerp van een volgende tentoonstelling in het Musée du Quai Branly, in oktober.