Duitse politici kissebissen over ontvangst Dalai Lama

Het enthousiasme van de Duitse bevolking voor het bezoek van de Dalai Lama staat in schril contrast met zijn terughoudende ontvangst door de regering.

De Dalai Lama in Berlijn. Duizenden mensen staan met Tibetaanse vlaggen en ballonnen voor de Brandenburger Tor. Ze luisteren aandachtig naar zijn woorden, simultaan door een tolk vertaald. Een Tibetaanse vluchteling roept iets en barst in huilen uit. „Het is een goed gevoel hier te zijn”, roept de Dalai Lama vanaf een podium dat zijn aura door een metershoog tv-scherm versterkt: geestelijk leider, performer, popster.

Ergens tussen de vele fans staan demonstranten met een bord: ‘Namens de heer Steinmeier’. Dat is een rake opmerking aan het adres van de Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Frank-Walter Steinmeier. Hij heeft geweigerd de Dalai Lama officieel te ontvangen, omdat hij de relaties met China niet onder druk wil zetten.

Zo warm als het publieksonthaal van de Dalai Lama gisteren voor de Brandenburger Tor was, zo koel was de ontvangst van regeringszijde. Bondskanselier Angela Merkel verbleef in Zuid-Amerika terwijl de Dalai Lama in Duitsland was. President Horst Köhler liet weten dat zijn agenda vol was. En zo was het de minister voor Ontwikkelingssamenwerking, Heidemarie Wieczorek-Zeul, die gisteren namens de Duitse regering de Dalai Lama welkom heette.

Van die zuinige ontvangt werd alom, ook onder Bondsdagleden, schande gesproken. Wieczorek-Zeul bleek ook nog gehandeld te hebben tegen de uitdrukkelijke wens van haar partijvoorzitter, Kurt Beck van de sociaal-democratische SPD. Beck vond dat de minister met haar „eigenzinnige optreden” haar collega en partijgenoot Steinmeier voor de voeten liep. „Die rotzooi kan nu niet meer ongedaan worden gemaakt”, zei Beck afgelopen weekend bozig.

Het staat in schril contrast met de ontvangst van de Dalai Lama in Berlijn afgelopen najaar. Toen was het de bondskanselier zelf die de geestelijk leider in haar werkkamer in de kanselarij verwelkomde en uitvoerig met hem sprak over de situatie in Tibet, de mensenrechten en de relatie met China.

Peking was daar niet gepikeerd over – Peking was woest. De kwestie werd hoog opgespeeld, er vielen over en weer harde woorden. Merkel liet weten dat zijzelf bepaalt met wie ze waar spreekt. Uiteindelijk werd de rel zes weken later bijgelegd. Ook Steinmeier had bakzeil gehaald. Hij was tegen de ontvangst, maar kreeg met zoveel woorden van Merkel te horen dat hij zich naar haar beleid te voegen heeft. Hetgeen gebeurde.

Ongewild heeft de Dalai Lama zich als een splijtzwam genesteld tussen de coalitiegenoten. Vorig najaar botsten Merkel (CDU) en Steinmeier (SPD). Ook nu weer is de komst van de wereldleider aanleiding tot gedoe over het Duitse buitenlandse beleid.

De fractievoorzitter van de CDU in de Bondsdag, Volker Kauder, zei gisteren dat de Chinezen gewoon moeten „accepteren dat wij als democraten zelf beslissen met wie we spreken”. De minister van Buitenlandse Zaken zweeg, maar het kwaad was al geschied. Met Merkel in het verre buitenland – waarmee duidelijke leiding ontbrak – heeft de komst van de Dalai Lama dit keer niet tot een affaire met China geleid, maar tot een binnenlandspolitiek moddergevecht.

Voor de Brandenburger Tor was daar gisteren weinig van te merken, op het protestbord na dat Steinmeiers opstelling hekelde. Het rook er heftig naar wierook en jasmijn, sommige mensen waren in Boeddhazit aan het mediteren, de sfeer was kalm en toch geëmotioneerd en de Dalai Lama was helemaal zichzelf. Charmant glimlachend zei hij: „Wie Tibet steunt, is niet tegen China”. En ook: „Denkt u eraan, uitgerekend op deze plek: De Muur is niet door geweld gevallen, maar door een brede, vreedzame beweging.”