De Turken te vriend houden

Ria Oomen volgt namens het Europees Parlement het onderhandelingsproces over de toetreding van Turkije.

Het parlement zal morgen haar rapport behandelen.

Demonstrerende vrouwen roepen leuzen tijdens een betoging in Istanbul. De demonstratie werd gehouden ter gelegenheid van Internationale Vrouwendag (8 maart), twee maanden geleden. Foto Reuters Women shout slogans during a demonstration to mark the International Women's Day in the Asian side of Istanbul March 8, 2008. REUTERS/Osman Orsal (TURKEY) REUTERS

De kans dat Ria Oomen, Turkije-rapporteur van het Europees Parlement, hetzelfde lot zal ondergaan als haar partijgenoot en voorganger Camiel Eurlings is minimaal. In zijn rapport over Turkije, dat kort voordat hij het Europarlement inruilde voor het Nederlandse kabinet werd behandeld, stelde Eurlings keiharde eisen. De onderhandelingen met Turkije over het EU-lidmaatschap mochten van hem beginnen als dat land „zowel in theorie als in de praktijk” mensenrechten en fundamentele vrijheden respecteerde. Na 400 amendementen moest Eurlings zijn kritische rapport aanzienlijk bijspijkeren.

Zo stellig als Eurlings was, zo algemeen is zijn opvolger Oomen in haar constateringen en aanbevelingen. Haar rapport zal morgen dan ook met een grote meerderheid worden aangenomen tijdens de plenaire behandeling. Oomen prijst de belofte van de Turkse regering om dit jaar vele hervormingen door te willen voeren. Ook pleit ze ervoor dat het land de fundamentele rechten van burgers moet respecteren en verder moet democratiseren. Ankara zou de Koerden-problematiek politiek moeten oplossen en de markteconomie stimuleren. „Algemeenheden waar je moeilijk tegen kunt zijn”, zegt bijvoorbeeld de Duitse Europarlementariër Cem Özdemir (Groenen).

Het rapport van Oomen is „erg in balans”, zeggen verschillende Europarlementariërs. „Zij benoemt elk onderwerp zonder dat de aandacht onevenwichtig is”, zegt Emine Bozkurt (PvdA). „Daardoor komt haar kritiek beter aan in Ankara”, meent Oger Vural, een sociaal-democraat uit Duitsland. „Zij bevordert de dialoog en verstoort hem niet zoals Eurlings dat deed.”

„Eurlings was een windhaantje”, zegt Özdemir. „Bereikte je een akkoord met hem, even later waaide hij mee met een ander. Oomen is standvastiger. Dat is de kwaliteit van haar rapport zeker ten goede gekomen.” Zo is Özdemir blij verrast dat Oomen niet onder druk van Cypriotische Europarlementariërs „onnodig” harde taal is gaan hanteren over het mogelijk verbod van de regerende ‘islamitische’ AK Partij. „Je moet niet de indruk wekken je te bemoeien met het justitieel proces.”

Toch betekent dit niet dat Özdemir en Bozkurt geen kritiek hebben op het rapport van Oomen. Zij meldt bijvoorbeeld dat de onderhandelingen met Turkije een kwestie van lange adem zijn. Zo’n melding bezigt het Europarlement niet over andere toetredingskandidaten, zegt Özdemir. „Waarom dan wel in het geval van Turkije! Dit is koren op de molen van eurosceptici in Turkije.”

Emine Bozkurt, die eerder twee rapporten over de positie van vrouwen in Turkije heeft opgesteld, mist „diepgang” in het rapport over dat onderwerp. Zo vindt zij dat Oomen moet pleiten voor de installatie van een hoofdcommissie vrouwenrecht in het Turkse parlement. Die commissie moet dan de gevolgen van bepaalde wetten voor de positie van de vrouw in de gaten houden. De behoefte daaraan is volgens haar groot. Ankara wil bijvoorbeeld werkgevers met een bepaald aantal werknemers niet langer verplichten voor kinderopvang te zorgen. Bozkurt: „Zo worden vrouwen weer terug naar het aanrecht gestuurd.”

Oomen heeft bewust gekozen voor een toon, zegt zij, die niet „afschrikt”. „Ik probeer de dialoog met Ankara open te houden. „We moeten Erdogan (de Turkse premier, red.) aan zijn belofte houden dat 2008 het jaar van de hervormingen wordt.”