Ai, 35.000 euro studieschuld

Minister Plasterk wil dat studenten makkelijker geld lenen. Daarom wil hij de aflossingstermijn verlengen.

Niet doen, waarschuwt de studentenvakbond.

Je bent student en je moet lenen. Dan kun je doen als Ralph van den Hoek (29). Twaalf jaar geleden begon hij aan zijn rechtenstudie. Hij kreeg een basisbeurs, een aanvullende beurs en leende daarbovenop ook nog zo nu en dan bij de Informatie Beheer Groep, de organisatie die studieleningen verstrekt – tegen een lagere rente dan banken. „Het ging heel makkelijk, dat extra lenen. Je hoefde alleen maar even te bellen.”

Ralph van den Hoek is nu advocaat. Zijn studieschuld bedraagt 35.000 euro. Maandelijkse aflossing: 250 euro. „Een flinke hap uit mijn inkomen en dat doet best pijn”. Maar spijt? Nee. „Ik heb van mijn studietijd kunnen genieten.”

Je kunt ook doen als Richard Baptist. Ook hij begon twaalf jaar geleden aan een studie, de hbo-opleiding grafi-mediatechnologie, maar stopte na drie jaar - met een schuld van 7.500 euro. Daarmee behoort Richard Baptist tot de 18.000 oud-studenten die nu als eersten de in 1996 ingevoerde prestatiebeurs moeten terugbetalen. In dat jaar werd de regel ingevoerd dat wie zijn studie niet binnen tien jaar afmaakt, niet alleen de aanvullende beurs maar ook de basisbeurs moet terugbetalen. Twintig procent van de ‘generatie-1996’ heeft zijn studie niet afgemaakt. Gezamenlijke studieschuld: 80 miljoen euro.

Lenen is geen probleem. Je hebt de basisbeurs, de aanvullende beurs, de mogelijkheid tot extra lenen en, sinds vorig jaar, ook nog het collegegeldkrediet.

Terugbetalen is vaak wél lastig. Zeker als je je studie niet hebt afgemaakt. Maar vaak ook als je dat wel hebt gedaan. Om een studieschuld van enkele tienduizenden euro’s te voorkomen, nemen veel studenten dus liever een bijbaantje. Maar dat leidt weer af van de studie.

Minister Plasterk van Onderwijs beslist nog voor de zomer om de aflossingstermijn voor een lening bij de IBG te verlengen van 15 naar 25 jaar.

De meningen over die verlengde aflossing zijn verdeeld. Het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) is vóór de uitbreiding van de aflostermijn. „Het maakt lenen makkelijker”, zegt ISO-voorzitter Bastiaan Verweij. „Veel mensen lenen liever dan dat ze werken, omdat ze anders misschien langer doen over hun studie.” De Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) is tegen. „Straks zit je op je vijftigste nog je studiegeld terug te betalen”, zegt LSVb-voorzitter Lisa Westerveld.

Het komt vaak voor dat studenten zich niet realiseren om wat voor bedragen het gaat, merkt de LSVb. Per mail of telefoon komen bij de bond twee tot vier klachten per week binnen over leningen. Meestal gaan die over de onduidelijke informatieverstrekking. „Studenten klagen dat je met een druk op de knop duizenden euro’s kunt lenen”, zegt Westerveld.

Met dat laatste is Bastiaan Verweij van het ISO het eens: „Niet alle studenten denken goed na voordat ze een lening afsluiten. Daardoor raken ze later in de problemen. Meer rekenvoorbeelden op de site van de Informatie Beheer Groep, dát zou handig zijn.”

Ook Renske Leijten, Tweede Kamerlid voor de SP, krijgt geregeld klachten over het leengemak bij de IBG. „Studenten die vier jaar een basisbeurs en een lening hebben gehad, krijgen vervolgens automatisch een lening van achthonderd euro op hun rekening gestort. Als ze die lening niet willen, moeten ze een formulier invullen. Dat is de omgekeerde wereld.”

Net als de LSVb is de SP tegen een langere aflostermijn. Leijten: „Daardoor worden mensen tien jaar langer opgezadeld met een schuld. Dat betekent extra rente betalen. En dat noemt de minister sociaal.”

Veel lenen, lang aflossen. Was het vroeger beter? Nou nee, zegt geschiedenisleraar Paul Hendriks (42). Hij begon in 1990 met de studie geschiedenis in Leiden. In plaats van extra te lenen, werkte hij. Maar ja, „van de IBG mag je maar een bepaald bedrag per jaar bijverdienen – en daar kwam ik ruim boven”. Alles wat hij teveel verdiende, werd het volgende jaar ingehouden op zijn studiebeurs. Er bleef zo weinig over, dat hij om te kunnen leven weer moest werken en lenen. Op een gegeven moment moest Paul Hendriks een lening bij een commerciële bank afsluiten, „om mijn leningen aan de Informatie Beheer Groep terug te kunnen betalen”. Zijn studieschuld is nu nog 5.000 euro. Eerdaags verwacht hij de deurwaarder: november vorig jaar ging zijn automatische afschrijving niet door, wegens een te laag saldo. „Het kan een keer gebeuren dat er te weinig op je rekening staat. Maar dan krijg je dus wel meteen de deurwaarder over de vloer.”

M.m.v. Melissa Song Loong en Linda van Stek