Rampen mengen

Irak heeft de betekenis van het woord interventie geen goed gedaan. Dat is jammerlijk omdat er een schreeuwende behoefte aan is. Terwijl Birma dieper wegzakt in zijn moeras en miljoenen mensen in de ondergelopen Irrawaddy-delta smachten naar een hand die hen er uit trekt, beraadt de wereld zich over de mogelijkheid tot ingrijpen. Dat gaat in het gebruikelijke tempo van diplomatiek verkeer – langzaam – terwijl de kans op leven vergaat.

Buiten de meer dan 100.000 mensen die waarschijnlijk al zijn omgekomen, zouden nog eens anderhalf miljoen mensen hetzelfde lot te wachten staan wanneer er niet snel iets gebeurt.

Maar dat blijkt niet eenvoudig. Birma houdt de deur zo goed als gesloten, en het enige VN-beginsel dat internationale hulp zou kunnen afdwingen of opdringen heeft nog niet tot concrete actie geleid. Dat zou vooral te maken hebben met het feit dat het nog niet eerder is getest. Het zogeheten ‘responsibility to protect’-beginsel, dat mensen moet beschermen tegen genocide, etnische zuivering, oorlogsmisdaden en andere misdaden tegen de mensheid, verplicht de 171 lidstaten die het beginsel drie jaar geleden hebben ondertekend, hulp te bieden aan mensen die niet langer door hun eigen overheid worden beschermd. Verscheidene landen, Frankrijk voorop, hebben intussen vastgesteld dat het zwaar getroffen volk van Birma thuishulp wordt ontzegd.

Niet dat dit nieuws is, maar rampen willen de wereld wel eens tot actie noden.

Intussen is het meer dan twee weken geleden sinds Nargis heeft toegeslagen. Waar wacht zij nog op?

Punt van twijfel, hoe kan het ook anders, is China. Dat land is goed bevriend met de militaire leiders van Birma en zal ieder besluit door de Veiligheidsraad dat Birma onwelgevallig is, tegenhouden, zeggen de sceptici.

Maar de kaarten liggen nu weer anders. De natuur is weerbarstiger dan de diplomatie. Nu heeft China zijn eigen ramp. En na alle kritiek op zijn Tibetbeleid en met het zicht op de Spelen heeft het zoveel belang bij internationale steun, dat het maar zo zou kunnen gebeuren, dat het instemt met interventie in Birma.

Floris-Jan van Luyn

Floris-Jan van Luyn is journalist en filmmaker