Priesterheerschappij

De paus was nog niet weg of het werd stil. Te stil naar de zin van verontwaardigde gelovigen. Benedictus XVI had tijdens zijn bezoek aan de Verenigde Staten, medio april, openhartig gesproken over het seksuele misbruik van kinderen door Amerikaanse priesters. Hij gaf uiting aan ‘schaamte’ en ‘berouw’ over de rol van de kerk en sprak met slachtoffers. De paus gaf toe dat de kwestie slecht was aangepakt en noemde het de ‘Godgegeven verantwoordelijkheid’ van de bisschoppen om de wonden te helen en het geschonden vertrouwen te herstellen.

Dat was, zij het laat, een goed begin, maar daar bleef het bij. Katholieke activisten zijn nu een campagne begonnen om de paus met brieven en petities te overreden stappen te ondernemen tegen bisschoppen die schuldigen aan misbruik de hand boven het hoofd houden. „Wat gaat de paus nu doen?”, vroeg Terry McKiernan, voorzitter van BishopAccountability.org in Boston, vorige week tegenover de Amerikaanse pers. „Er is nog geen enkele publieke actie gevolgd op het pausbezoek. Een paar priesters zijn ontslagen, maar geen enkele bisschop die de zaken op zijn beloop heeft gelaten is bestraft.”

In de streng hiërarchische katholieke kerk komen instructies en sancties alleen van hogerhand. Toch hebben de Amerikaanse bisschoppen in een gezamenlijke verklaring van 2002 beloofd elkaar ‘broederlijk te corrigeren’ bij seksueel misbruik in hun bisdommen. Maar activisten zeggen dat dit systeem van informeel toezicht niet werkt. Zij willen dat de paus bisschoppen die niet optreden tegen misbruik op non-actief stelt.

Het Griekse woord hiërarchie betekent priesterheerschappij. Nu wordt de term ook gebruikt voor de rangorde van waardigheden in iedere gelaagde organisatie: kerk, leger en openbaar bestuur. In de rooms-katholieke kerk zijn leden van de priesterkaste alleen verantwoording schuldig aan hun superieuren. En zoals in iedere hiërarchie nemen leden van het midden- en hogere kader (bisschoppen en kardinalen) elkaar in bescherming. Behalve het pauselijk gezag is er geen intern mechanisme om hen tot de orde te roepen. Dat kan verder alleen van buitenaf: onthullingen in de media en gerechtelijke stappen. Als Benedictus XVI zelf orde op zaken wil stellen, moet hij snel de daad bij het woord voegen.

Deze rubriek geeft wekelijks antwoord op vragen over verschillende religies.