Goede scènes maken nog geen film

Gisteren ging in Cannes de langverwachte vierde film over avonturier Indiana Jones in première. Vooraf was er gejoel en gejuich, maar na afloop slechts een bescheiden applausje.

V.r.n.l actrices Cate Blanchett, Karen Allen, acteur Shia LaBeouf, regisseur Steven Spielberg met zijn vrouw Kate Capshaw, scenarist George Lucas met partner Melody Hoffman, en acteur Harrisson Ford met partner Calista Flockhart poseren voor de vertoning van ‘Indiana Jones’ Foto AFP (From R) Australian actress Cate Blanchett, US actors Karen Allen and Shia LaBeouf, director Steven Spielberg and his wife Kate Capshaw, producer George Lucas and his partner Melody Hoffman and actor Harrison Ford and his partner Calista Flockhart pose as they arrive to attend the screening of their film 'Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull' at the 61st Cannes International Film Festival on May 18, 2008 in Cannes, southern France. The world premiere of the latest instalment in the "Indiana Jones" saga, the first in 19 years, is the hottest ticket at this year's Cannes film festival. AFP PHOTO / Valery Hache AFP

Vooraf was de opwinding groter dan achteraf. Bij aanvang van de perspremière van Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull gisteren in Cannes begroette de verzamelde film- en entertainmentpers de langverwachte vierde film van Steven Spielberg over de avontuurlijke archeoloog met gejoel en gejuich. Na afloop klonk enkel een beleefd applausje.

Aan de actie ligt het niet: die is amusant en spectaculair genoeg. Maar van een groot verhalenverteller als Spielberg mag meer worden verwacht: humor, sfeer, karakters die echte relaties met elkaar hebben. Spielberg heeft in zijn films bewezen dat het kan, ook binnen de kaders waaraan een snelle en spannende avonturenfilm moet voldoen. Maar deze keer laat hij daar weinig tot niets van zien.

‘Indy’ is in zijn vierde avontuur in de jaren vijftig aangeland, met Hound Dog van Elvis Presley, op straat autoracende jongeren en anticommunistische hysterie, en wat er verder nog zoal aan filmsjablonen over die periode bestaat. Zijn introductie gaat, zoals het een personage van statuur betaamd, gepaard met bombarie. Eerst is alleen zijn schaduw te zien, dan zijn hoed, en pas daarna de hele man. Spielberg en producent en scenarioschrijver George Lucas zijn zich te zeer bewust van het grootse filmverleden van hun held.

De bad guy is een vrouw: de Russische maffe geleerde Irina Spalko (Cate Blanchett met een verrukkelijk Russisch accent). Indiana Jones raakt meteen in een lang gevecht met haar verwikkeld in de opening van de film. Vervolgens krijgt de film nóg een openingsscène, waarin Jones belandt in een testgebied voor een atoomwapen. Dan weet je eigenlijk al dat het scenario niet helemaal goed in elkaar zit. Hij weet de atoomontploffing op wonderbaarlijke wijze te doorstaan, door zich op te sluiten in een koelkast. Ook dat is niet direct een goed teken voor de rest van de film.

Vervolgens draait de plot om het terugvinden van een kristallen schedel in het Amazonegebied, die, zoals in alle Indiana Jones-films, de sleutel bevat tot bovennatuurlijke krachten en geheimen. Jones heeft een nieuwe side kick, gespeeld door het grote jonge talent Shia Labeouf, die met deze rol doorstoot naar Hollywoods eredivisie. Hij is voorzien van de pet, het leren jack en de motor van Marlon Brando in The Wild One, maar veel te acteren heeft hij niet.

Als Spielberg iets is, is het loyaal aan zijn mensen. Karen Allen keert terug als de grote liefde van Indiana Jones. Het is niet storend dat Harrison Ford (65) nog steeds Indiana speelt, al straalt hij onvermijdelijk wat minder fysieke energie uit. Indiana Jones was altijd al een personage dat met frisse tegenzin op avontuur ging. Dat hij ouder is geworden, past daar wel bij.

De stukken staan op het bord, maar de karakters hebben nauwelijks scènes waarin ze niet aan het rennen, hollen en vliegen zijn. De Indiana Jonesfilms waren de eerste actiefilms die ironie in het genre brachten, maar hier zijn de grappen vlak en voorspelbaar. De held van de film lijkt ook niet helemaal te weten wat hij wil: het ene moment wil Jones de Russen best van dienst zijn, het volgende moment is hij met ze verwikkeld in een gevecht op leven en dood.

Er zijn een paar vintage-Indiana Jones- momenten, die meteen ouderwets goed zijn: een spectaculaire achtervolging in jeeps door het regenwoud en een fraaie afdaling in een Mayatempel op een trap waarvan de treden in de muur verdwijnen. Als Indiana Jones wordt getroffen door een atoombom, krijgt de film zelfs een surrealistisch tintje. Goede scènes, maar er zit geen film omheen. Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull is gewoon een ambachtelijk gemaakte blockbuster, maar geen film die boven de rest van het aanbod uitstijgt. Spielberg is wat te ver doorgeschoten in zijn poging om ‘Indy’ bij de tijd te brengen.

Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull draait vanaf donderdag in de bioscoop.