Emancipatie kan nooit ‘een tegenvaller’ zijn

De PvdA beloofde gratis kinderopvang, maar gaat in plaats daarvan bezuinigen.

Zo wordt het erg eenzaam in emancipatieland. Vrouwen én kinderen zijn de dupe.

Het zal niemand zijn ontgaan: minister Bos (Financiën, PvdA) en staatssecretaris Dijksma (Onderwijs, PvdA) willen snijden in de kinderopvang. Gratis opvang is volgens Dijksma „absoluut onbetaalbaar”. Er moeten nu „forse bezuinigingen” komen. Hoe precies is nog niet duidelijk. Het CDA wil dat de bezuiniging evenredig wordt verdeeld over alle inkomens, maar de PvdA wil de lage en middeninkomens ontzien. En om het allemaal nog ingewikkelder te maken is de ChristenUnie pal voor de gastouderopvang gaan staan.

Zo ingewikkeld hoeft het allemaal niet te zijn. De huidige regeling moet gewoon blijven bestaan. Het is namelijk een van de weinige successen die dit kabinet op haar conto kan schrijven. Een zeer belangrijk succes, want Nederland heeft nog altijd een grote achterstand in te halen als het gaat om de emancipatie van vrouwen.

Nog steeds heerst hier een moederschapscultuur. Familie, vrienden en buren zullen niet de vader maar de aanstaande moeder vragen hoe ze dat ‘gaat regelen straks’. Niet de vader maar de moeder krijgt te horen dat vier dagen werken wel erg veel is, dat ze het vast zwaar gaat krijgen om haar kind in de steek te laten en dat het niet goed is voor kinderen zo vaak gedumpt te worden in de crèche. Het vergt veel zelfvertrouwen en moed om je als vrouw tegen die cultuur te weren. Het is dan ook niet verwonderlijk dat veel vrouwen niet of maar een beetje werken.

In Nederland is het verschil tussen het aantal uren dat vrouwen en mannen werken het grootst van alle landen in Europa. Het gevolg is dat slechts 42 procent van de Nederlandse vrouwen economisch zelfstandig is. Dat is ronduit zorgelijk. Economische zelfstandigheid is belangrijk voor vrouwen, kinderen én de samenleving als geheel om de kosten van de vergrijzing op te vangen. Bovendien behoedt economische zelfstandigheid vrouwen voor armoede. Immers, één op de drie huwelijken eindigt in een scheiding – voor samenwonenden ligt dat percentage nog hoger. En voor vrouwen die niet werken betekent zo’n scheiding vaak een enkeltje richting bijstand, net als voor hun kinderen.

Meer economisch zelfstandige vrouwen is daarom één van de kerndoelen van het emancipatiebeleid. GroenLinks vindt het dan ook van levensbelang dat dit kabinet vasthoudt aan de doelstelling om het aantal economisch zelfstandige vrouwen te verhogen naar 60 procent in 2010. De PvdA steunde ons in deze eis ook voluit. Sterker nog, de kersverse fractievoorzitter Mariëtte Hamer benadrukte tijdens het debat over de emancipatienota van minister Plasterk (Onderwijs, PvdA) dat het kabinet alles op alles moet zetten om dit percentage over twee jaar te hebben bereikt.

Zulke steun van de PvdA hebben wij als progressieve emancipatiepartij hard nodig. Van de SP hoeven namelijk we niets te verwachten. Deze partij omarmde aanvankelijk zelfs de bezuinigingen op de kinderopvang die aanstaande zijn: het ging te snel met de regeling omdat „al die vrouwen zo nodig moeten gaan werken”, aldus woordvoerder Langkamp.

Maar nu ook de PvdA de bezuinigingen op de kinderopvang lijkt te accepteren, wordt het wel erg eenzaam in emancipatieland. De wachtlijsten van de kinderdagverblijven groeien nog iedere dag. Daardoor is de vraag naar gastoudersopvang verdubbeld; sommige ouders hebben geen andere optie. Zij komen straks, net als de ouders die bewust kiezen voor gastouderopvang vanwege de kleinschaligheid en flexibiliteit, van een koude kermis thuis. Want als de uitgelekte bedragen kloppen, wordt de gastoudersopvang in de toekomst helemaal niet meer gecompenseerd.

De gestegen vraag naar kinderopvang moet niet worden gezien als een financiële tegenvaller, maar als een maatschappelijke meevaller. Bovendien vallen de ruim twee miljard euro die aan de kinderopvang worden gespendeerd nog mee, afgezet tegen de ruim elf miljard die jaarlijks wordt uitgegeven aan de hypotheekrenteaftrek. Er zijn genoeg andere mogelijkheden om de kosten van de opvang te compenseren. Wat te denken van de driehonderd miljoen euro die kan worden bespaard door de schoolboeken niet gratis te maken? Of de één miljard euro die we kunnen verdienen door de kinderbijslag inkomensafhankelijk te maken?

Politiek is keuzes maken. En snijden in de kinderopvang is één van de onverstandigste.

Femke Halsema en Ineke van Gent zijn respectievelijk fractievoorzitter en woordvoerder emancipatie van GroenLinks.

Een crèche in de buurt vinden? Een uitgebreid overzicht is te vinden via kinderopvang.net