Zwart geld wordt een steeds zwaardere last

De fiscus probeert mensen met zwart geld op een buitenlandse rekening aan te pakken. Landen met een bankgeheim zijn nu nog in het voordeel, maar het net sluit zich.

Zwart geld kan alleen gedijen in het verborgene. Sommige Europese landen kennen een strikt bankgeheim en zijn daarom een ideale schuilhaven voor zwart geld. Dan gaat het om Liechtenstein, Luxemburg, Zwitserland en Oostenrijk. Zij houden de belastingspeurders van andere landen buiten de deur.

Als een leeuw strijden ze voor hun bankgeheim, zij het dat ze een paar jaar geleden tegenstribbelend mee moesten doen aan een pakket maatregelen van de Europese Unie om fraude te bestrijden. Dat geldt ook voor bijvoorbeeld Zwitserland. Dat land is weliswaar geen lid van de Europese Unie maar het is er geografisch en economisch mee verweven. Zo sterk zelfs dat Zwitserland er niet onderuit komt mee te doen. Er wordt gewerkt aan een compromis. De betrokken landen mogen hun bankgeheim weliswaar behouden maar ze moeten de landen waaruit de zwartspaarders komen schadeloos stellen voor de gemiste belastinginkomsten. Daartoe moeten ze zelf belasting inhouden op de betaalde rente op rekeningen van mensen uit andere Europese landen.

Die bronbelasting geven ze dan door aan het land waar de rekeninghouder vandaan komt. Deze maatregel wordt stapsgewijs ingevoerd. Bij het begin in 2005 was de bronbelasting 10 procent van het rentebedrag. Dat is inmiddels opgelopen tot 15 procent en het stijgt nog dit jaar naar 20 procent. Die stijgingen gaan door tot 2011. Dan is de bronheffing 35 procent.

Tegen die tijd is het profijt voor de zwartspaarder er al lang af. Het normale Nederlandse belastingtarief is 30 procent bij een veronderstelde rente van 4 procent. Daarmee komt de belasting feitelijk neer op 1,2 procent van het vermogen: box 3 van de inkomstenbelasting.

Voor de zwartspaarder zitten wat de Europese regeling betreft evenwel vele mazen in het net. Het strikte regime geldt alleen voor de rente op spaargeld. Niet voor het dividend op aandelen. En het is echt niet zo’n kunst een bv geld te laten lenen en de ontvangen rente daarna aan de aandeelhouder door te geven als dividend.

Een andere zwakte in de bestaande regeling is dat ze alleen geldt voor particulieren. Niet voor rechtspersonen als stichtingen of trusts. Particulieren die zich van zo’n rechtspersoon bedienen, kunnen probleemloos zonder bronbelasting rente ontvangen.

Deze week waren de ministers van Financiën in Brussel bijeen om te kijken hoe ze deze mazen kunnen dichten. De landen met een bankgeheim kunnen reparatiemaatregelen nog wel een tijdje traineren, maar de richting is duidelijk. Het net sluit zich.

De grote zwartgeldbezitters hebben een fijne neus voor dergelijke trends en zullen hun geld tijdig uit Luxemburg en zelfs Zwitserland weghalen. Kapitaal schuift moeiteloos de wereld over en plaatsen als Hongkong, Singapore en Macau blijken volwaardige alternatieven voor Luxemburg en Liechtenstein.

Maar zelfs die verre oorden maken deel uit van een internationale gemeenschap en kunnen zich niet alles permitteren. Daarom onderhandelt de Europese Unie ook met hen over net zo’n bronheffing als hier geldt. Het gaat allemaal niet snel en er blijven altijd sluiproutes over, maar het wordt gaandeweg moeilijker zwart geld veilig weg te zetten.

Maar er zijn voor zwartgeldbezitters meer risico’s. Zelfs het beste bankgeheim beschermt niet tegen misdadig bankpersoneel. Die kunnen miljoenen verdienen aan de verkoop van de zeer geheime gegevens van rekeninghouders. De Duitse fiscus kocht onlangs voor 5 miljoen euro een cd-rom met de details van geheime Liechtensteinse rekeningen; waarschijnlijk ook van Nederlanders.

De investering heeft haar geld al dubbel en dwars opgebracht aan extra Duitse belastingaanslagen. De Hoge Raad vindt het prima als ook de Nederlandse fiscus in de marge profiteert van dergelijke gegevens, zelfs al hebben ze een dubieuze herkomst.

Het is alleen nog onduidelijk of de fiscus vervolgens vijf, tien of twaalf jaar belasting mag navorderen. De Europese rechter in Luxemburg buigt zich nu over die vraag. Wie zijn zwarte geld vrijwillig bij de fiscus meldt, krijgt geen boete maar moet alsnog de ontdoken belasting over de laatste jaren bijbetalen.

Aertjan Grotenhuis

 meer informatie: nrc.nl/geld