Schot hagel op uw bel- en surfgegevens

Het kan spannend worden als de Tweede Kamer dinsdag stemt over het wetsontwerp dat telefoon- en internetleveranciers dwingt uw bel- en surfgegevens anderhalf jaar te bewaren. Om terrorisme en andere misdaden te kunnen opsporen. Van Ali en Bul Super, natuurlijk, niet van u. Maar voor de zekerheid moeten ook uw gegevens worden opgeslagen.

In een zeldzaam staaltje van dualisme voerde de Kamer woensdag een principieel debat over de opslag van enorme bergen met telecomgegevens. Wanneer u met wie belde, waar u dinsdag met uw mobiele telefoon liep, met wie u e-mailde, welke websites u bezocht. De discussie spitste zich toe op de vraag hoe lang die data bewaard moeten worden. De Europese richtlijn, waar de wet de Nederlandse uitwerking van is, schrijft een termijn van zes maanden tot twee jaar voor.

De minister van justitie hoopt met een langere termijn dan de huidige drie maanden waarin die gegevens beschikbaar moeten blijven de opsporingskansen te vergroten. Allerlei adviesorganen hebben zijn redenering niet overtuigend genoemd. De Raad van State acht hoogstens twaalf maanden gerechtvaardigd. Het College bescherming persoonsgegevens, dat nog meer principiële bezwaren heeft, acht het minimum van zes maanden de maximum toelaatbare bewaartermijn.

Vijftien hoogleraren waarschuwden in deze krant voor het grootscheeps negeren van het recht op een private levenssfeer. Verschillende wetenschappers schreven daartegen dat je moet kiezen tussen twee kwaden, en dat veiligheid dan wint. In de politieke arena bleef het totnogtoe bij oppositionele bezwaren.

Het verfrissende van het debat woensdag was dat ook vertegenwoordigers van de regeringsfracties de vrijheid namen hun eigen oordeel over zin- en onzin van het voorstel te formuleren. Zonder een angstige blik naar Torentje of Trêveszaal. D66-voorman Pechtold had al een bodem in de markt gelegd, met een amendement om de bewaartermijn terug te brengen tot de zes maanden waartoe Europa Nederland verplicht.

Namens de PvdA zette Martijn van Dam hoog in met een geïnspireerd betoog. Hij was er niet van overtuigd dat de enorme rompslomp veel opsporingsnut zou opleveren en toonde zich zeer beducht voor de doorvretende aantasting van de privacy van miljoenen burgers. Voor hem was zes maanden bewaren genoeg. En ook de ChristenUnie had bij monde van Kamerlid Anker privacyzorgen. Alles afwegend kwam hij tot een amendement dat mikt op twaalf maanden bewaartermijn.

Alleen de VVD’er Teeven en CDA-lid Çörüz gingen onverdroten voor een lange termijn. ,,Wij zijn voor een harde aanpak van criminaliteit en terrorisme”, aldus Çörüz. Om even later impliciet te erkennen dat de voorgestelde aanpak een schot hagel is dat veel kandidaat-wetsovertreders zal missen, zolang zij gebruik maken van populaire, niet-Nederlandse internetcommunicatievarianten als Skype en Hotmail. Minister Hirsch Ballin zegde toe te zullen kijken naar deze ‘witte plekken’, maar hij kon niet ontkennen dat een beetje boef geen hinder zal ondervinden van de voorgestelde bewaarwet. Tenzij hij zit te suffen.

Het zou boeiend zijn dit weekeinde de coalitietelefoons af te tappen om te horen of de zweep van Beetsterzwaag wordt gezwaaid. Zo niet, dan lijkt het logisch dat de PvdA mét D66, SP, GroenLinks en de Partij voor de Dieren stemt voor de zes-maanden-variant. Zij zijn samen goed voor 70 stemmen, niet genoeg voor aanneming in een Kamer van 150 zetels. Mét de zes stemmen van de ChristenUnie kan het wel, maar woordvoerder Ed Anker gaf al aan dat hij een voorkeur heeft voor twaalf maanden.

Na verwerping van het zes-maanden-amendement komt dan logischerwijs het CU-plan van twaalf maanden in stemming. Als de 70 voorstanders van de minimumvariant eieren voor hun geld kiezen, dan helpen zij de ChristenUnie aan een meerderheid voor het eigen amendement. Wat kan het CDA doen om de eigen minister die deuk te besparen? Druk achter de schermen uitoefenen. Of door de wind gaan en pleiten voor een nationale oplossing die goed aansluit bij wat andere Europese landen doen: Frankrijk en Spanje (12 maanden), Duitsland (6), en het Verenigd Koninkrijk (12 maanden telefonie, 6 maanden internet).

Voor de VVD zal het een apart moment van de waarheid zijn. In het bovenstaande scenario hebben zij weliswaar geen sleutelrol, maar fractievoorzitter Rutte zal aan nauwkeurige maatvoering willen doen op dit symbolisch gevoelige thema. Laat hij zijn woordvoerder ‘crimefighter’ Fred Teeven voluit met Rita Verdonk concurreren? Of zal hij de mensenrechtliberalen willen demonstreren dat hij het enige echte, evenwichtige alternatief voor de huidige bemoeicoalitie belichaamt?

In dat laatste geval zou Rutte wel eens met een verrassende VVD-stem vóór het twaalfmaandencompromis kunnen komen. Dat zou het CDA (pal achter de minister) wat ongemakkelijk achterlaten met de Wildersianen en Rita Verdonk (die aan het debat woensdag overigens niet meedeed). Iedere slag is een onderdeel van de grotere oorlog.
Beperking van de bewaartermijn is geen linkse hobby. Het onderwerp onttrekt zich aan wat over is van links-rechtstegenstellingen. Maar het is ook geen puur technische discussie.

Niemand is tegen boeven vangen. Waar het om gaat is of het gekozen bezwaarlijke middel in overeenstemming is met het redelijkerwijs te bereiken doel. D66’er Pechtold herinnerde de PvdA eraan dat zij in een vorige politieke fase tegen de hele Europese richtlijn waren. Met zijn ferme opstelling van deze week honoreerde Van Dam die afwijzing van het hagelwapen.

Drip drip, noemt men het soort nieuws dat aantastingen van de persoonlijke levenssfeer kenmerkt. Steeds een beetje meer. Kentekens rondom Zwolle worden voor het gemak gefotografeerd. Een voorstel om prepaidtelefoonkaarten en bezoek aan internetcafés aan een identificatieplicht te binden.

Op zich begrijpelijke ideeën, maar gevoegd bij het burgerservicenummer, de ov-chipkaart, de routeregistratie van de komende kilometerbeprijzing, het patiënt- en elektronisch kinddossier en gemeentelijke ideeën over een verwijsindex van probleemjeugd gaan we gestaag af op een elektronisch spookhuis.

Niet overtuigd? Kijk voor de grap eens op http://aclu.org/pizza/images
/screen.swf
. Uw pizzabestelling gekoppeld aan de risicoanalyse van uw zorgverzekeraar, uw hypotheekverlener, uw vakantie- en uw kredietwinkelier. Ook wie niets te verbergen heeft staat straks in zijn ondergoed.