‘Kabinet is het schoothondje van TNT’

Ook op 1 juli komt er geen vrije postmarkt. TNT houdt zijn monopolie op de brieven nog even vast. De oppositie in de Tweede Kamer is woedend. „Dit is onvoorstelbaar.”

Lolke van der Heide

Uitstel, uitstel, uitstel. Volledige liberalisering van de Nederlandse postmarkt is door achtereenvolgende kabinetten herhaaldelijk aangekondigd. Steeds kwam er op het laatste moment toch weer uitstel. Eind vorig jaar werd de vrije postmarkt per 1 januari 2008 afgeblazen. En gisteren opnieuw: ook de beoogde datum van 1 juli wordt niet meer gehaald. Wanneer de markt wel vrij wordt, wil de regering niet langer zeggen. Volgens een akkoord binnen de Europese Unie moet de hele postmarkt uiterlijk per 1 januari 2011 vrij zijn.

Staatssecretaris Frank Heemskerk benadrukte wel dat uitstel geen afstel tot 2011 is, maar voorlopig blijft het zoals het was: TNT Post ontleent aan zijn vroegere status van staatsbedrijf het laatste stukje monopolie: alle persoonlijke post onder de 50 gram. Het verwerken van de zwaardere poststukken en de zogeheten ongeadresseerde post werd de afgelopen jaren wel vrijgegeven.

In 2007 leek de vrijmaking er toch van te komen, maar te elfder ure voerde het kabinet twee redenen aan voor uitstel: de oneerlijke concurrentie op de Duitse markt (door de invoering van een minimumloon daar) en het ontbreken van een regeling voor goede arbeidsvoorwaarden bij Sandd en Selekt Mail, de andere twee spelers op de Nederlandse markt.

De situatie over de grens is voor Nederland van belang, omdat postbedrijven zich niet meer beperken tot de binnenlandse markt. TNT is een multinational die actief is in tientallen landen, waaronder Duitsland en Groot-Brittannië. En Deutsche Post is ook elders aanwezig – in Nederland met zijn dochter Selekt Mail. De invoering van het minimumloon, eind 2007 in Duitsland, betekende volgens TNT dat Deutsche Post door zijn veel grotere marktvolume een voordeel had.

Sindsdien is er schot gekomen in de situatie in Duitsland. TNT won daar een proces tegen de staat over het minimumloon. Maar Heemskerk wijst er in een brief aan de Kamer op dat de Duitse staat beroep heeft aangetekend tegen de vernietiging van het minimumloon, „waardoor TNT juridisch gehouden is het hoge minimumloon door te voeren”. Hierdoor is volgens het kabinet nog steeds niet voldaan aan het „gelijke speelveld” met Duitsland. Ook hanteren Duitsland en Groot-Brittannië – in beide landen is de postmarkt nu geheel vrij – nog altijd verschillende BTW-tarieven voor hun voormalige staatsbedrijven en nieuwkomers.

Op het gebied van de arbeidsvoorwaarden is volgens Heemskerk eveneens onvoldoende vooruitgang geboekt. Weliswaar sloten enkele vakbonden in april een akkoord met Sandd en Selekt Mail, maar AbvaKabo en Netwerk VSP, een dochter van TNT tekenden niet omdat ze de overeenkomst „boterzacht” vonden.

Sandd-directeur Bart Stomphorst noemt de gang van zaken rond de liberalisering „volkomen belachelijk”. Volgens Stomphorst is aan alle voorwaarden inmiddels voldaan. „Het is een schande wat er gebeurt. Dit gaat niet meer om argumenten.” Charlie Aptroot, Tweede Kamerlid voor de VVD is het hier volledig mee eens. „Ik vind dit besluit onvoorstelbaar en onverantwoord. Het kabinet is „het schoothondje van TNT Post”, vindt Aptroot. Het uitstel van een volledig vrije postmarkt komt volgens de VVD alleen TNT ten goede. De VVD heeft voor komende dinsdag een spoeddebat met Heemskerk aangevraagd.

Eerder tekende zich in de Kamer een meerderheid af voor liberalisering per 1 juli. Kamerlid Mei Li Vos van regeringspartij PvdA houdt zich in een reactie nu op de vlakte. „Ik wil Heemskerk wel steunen, maar zijn argumentatie is me nog niet helemaal helder” zegt Vos. Ook het CDA zegt bij monde van kamerlid Jan ten Hoopen „nog veel vragen” te hebben.

TNT wijst de beschuldigingen van de hand. „Staatsecretaris Heemskerk laat zich niet gek maken”, zegt een woordvoerder van TNT. „Hij heeft zijn eigen afweging gemaakt en die is dat er nog niet aan alle voorwaarden voor liberalisering is voldaan.”