Zwavelbokaal van de maand

Wekelijkse speurtocht naar de grenzen van de slechte smaak.

Dit stuk zou eigenlijk gaan over de veelschrijver /compilator Philip M. Parker, die meer dan 85.000 boeken schreef. Gevarieerd auteur, Parker. Denk aan Avocados: A Medical Dictionary, Bibliography, and Annotated Research Guide (2006), The 2007 Report on Wooden Toilet Seats, en futurologische werken als The 2007-2012 Outlook for Golf Bags in India of The 2007-2012 Outlook for Frozen Asparagus in India. Natuurlijk schreef Parker niet alle boeken zelf. Hij maakte een computerprogramma, dat voor hem internet screende op fascinerende deelonderwerpen. Druist dit niet in tegen de goede smaak? Mooi onderwerp.

Toen viel het nieuwe nummer van Vrij Nederland in de bus, altijd dankbaar materiaal voor deze rubriek. Mijn favoriet is Carel Peeters, voorheen het literair-kritische gezicht van VN, nu met wisselend succes actief als kenner van beeldende kunst (mits figuratief). Ik werkte vroeger voor hem, met plezier. Zijn column was ditmaal nostalgisch uitgevallen. Peeters wuifde ex-collega Tom van Deel uit, gedurende de twintigste eeuw recensent voor het dagblad Trouw. Carel mist hem. Carel mist ook zichzelf als literair criticus. Want dit wou hij zeggen met zijn column: ‘Vroeger was er goed geschreven, geïnformeerde, persoonlijke en onderscheid makende kritiek.’ Gut. Ach. Prachtig materiaal voor de smaakverkenner. Vroeger dan Van Deel en Peeters had je immers de onderscheid makende Menno ter Braak, daarvoor Lodewijk van Deyssel, Busken Huet , en daarvoor... Wat moet de wereld zonder critici als Carel Peeters (en Tom van Deel)? Carel constateert mistroostig: ‘Er wordt geen verschil meer gemaakt. Het is één pot nat geworden.’

Waar moet het heen met de wereld? Ik doe hierbij namens Carel Peeters de allerhartelijkste groeten aan alle literatuurkritische potnatters die ondanks de afwezigheid van Peeters/Van Deel week in week uit reliëf aanbrengen in de gestage stroom literaire producten.

Daarmee heb ik de twee stukken gehad die niet doorgingen, Parker noch Peeters heeft het verder gebracht dan een nominatie voor de Zwavelbokaal van de Maand. De keuze van de jury is gevallen op… Kristien Hemmerechts, met haar splinternieuwe pamflet De man, zijn penis en het mes. Kristien Hemmerechts vindt seks interessant. Ik weet niet waarom. Ze schrijft er vaak over. En laat zich gretiger dan enig ander vrouwelijk auteur van haar statuur starnakelbloot op de kiek zetten. Best kwetsbaar, vind ik. Over vrouwelijke kwetsbaarheid gaat haar pamflet ook. Maar Kristien vindt dat mannelijke auteurs daar niet goed mee omgaan. Aan de hand van een broodmagere snede uit de wereldliteratuur, alsmede eigen veldonderzoek (één respondent) bewijst ze dat geen man het mes kan loslaten als hij aan zijn geslacht denkt. Dat kan voor vrouwen heel bedreigend zijn. Voorbeeld? Jack Kerouacs On the Road. Man neukt vrouw met een keizersnee-litteken en weinig ruimte in de schoot. De mesvergelijking ligt voor het oprapen, Kerouac raapt hem op. Gek genoeg heeft Hemmerechts een goeie vriend die een boek over uitgerekend On the Road heeft geschreven. Ze vraagt hem in haar pamflet: ‘Waarom? Kerouac heeft toch al meer aandacht gekregen dan hij verdient?’ Nou, daar heeft Kristien gelijk in. Haar eigen stuk voegt er weer flink wat aandacht aan toe.

Ik zie nu de arme vriend van Kristien Hemmerechts op een zomerstoeltje in een platte delta zitten. Boek in de hand, On the Road. Stem uit de wolken: ‘Breekiebreekie. Kristien hier! Dat boek moet weg! Het staat vol stuitende messenseks!’

‘Krijg wat Kristien’, roept de vriend terug. ‘Ben je God of zo? Dit is mannenproza. Als het je niet bevalt, dan lees je maar vrouwenproza!’

Maar daar breken de pamfletwateren Hemmerechts’ al los. Een eerste feministische golf, meteen gevolgd door een tweede. Als de vriend verweesd om zich heen kijkt waar deze tsunami al zijn mannenprozaboeken heen spoelde, komt de derde golf al. Dit lispelt hij, terwijl Kristien hem aan de lippen staat: ‘Waar gáát dit helemaal over?’

De Zwavelbokaal van de Maand, bedoeld voor zuiverende bijdragen aan kunst en cultuur, is voor Kristien Hemmerechts. Met een hartelijke felicitatie van