Zeetransport blijft duur door de kredietcrisis

Door de kredietcrisis zijn banken terughoudender met de financiering van zeeschepen. Kopers kunnen daardoor in moeilijkheden komen.

Een zeepbel in de economie gaat vaak gepaard met grote investeringen in basisinfrastructuur. Eind vorige eeuw verdwenen miljarden euro’s in de aanleg van glasvezel en mobiel internet. In de negentiende eeuw waren telegraaf- en spoorlijnen de grote geldverslinders. En nu lijken het wel supertankers, containerschepen en bulkschepen.

Ingewijden spreken over de grootste hausse in de scheepvaart ooit. De scheepvaart-index van persbureau Bloomberg, die bestaat uit een mandje van twaalf beursgenoteerde scheepvaartbedrijven, steeg het afgelopen jaar met ruim 85 procent en presteerde beduidend beter dan de brede aandelenindex Standard & Poor’s 500. De scheepvaartindustrie, die profiteert van de al jarenlang groeiende export uit Azië, leek lange tijd immuun voor de kredietcrisis op de financiële markten. Maar dat lijkt te veranderen.

De krappe liquiditeit waarmee banken geconfronteerd worden, zorgt ervoor dat de kopers van nieuw te bouwen zeeschepen met kortere financieringstermijnen en hogere waarborgeisen – lees: duurder krediet – worden geconfronteerd. Dit zet een rem op de levering van die schepen. Bestellingen met een waarde van 14 miljard dollar (9 miljard euro) dreigen hierdoor uitgesteld of vertraagd te worden. Analisten houden er rekening mee dat circa 250 vrachtschepen wellicht niet of later op de markt zullen komen. Dit is 10 procent van het huidige aantal bestellingen op de mondiale markt.

Dit kan zorgen voor een tekort aan transportcapaciteit voor het vervoer over zee van basisgrondstoffen – zoals soja, ijzererts en steenkool – naar opkomende economieën zoals China en India. Dit betekent ook dat de tarieven voor zeevervoer niet in die mate zullen dalen, zoals analisten hadden voorspeld. De markt hield rekening met een daling van 56 procent over de komende drie jaren. Daar worden nu grote vraagtekens bij geplaatst.

Door de financieringsmoeilijkheden van nieuwe zeeschepen dreigen scheepswerven met schepen die reeds in aanbouw zijn te blijven zitten, omdat de kopers hun contracten niet meer kunnen financieren. De schattingen zijn dat de scheepsbouwindustrie tot 2013 ongeveer 350 miljard dollar aan financiering nodig zal hebben om het door de markt gevraagde aantal nieuwe schepen te bekostigen. De grote vraag is of de banken, met de perikelen van de kredietcrisis in het achterhoofd, bereid of in staat zullen zijn om dit gigantische bedrag op te hoesten.

Voeg daarbij andere knelpunten in de scheepsbouw, zoals moeilijk te verkrijgen onderdelen wegens de grote vraag, dure metaal- en energieprijzen en ongunstige financieringsvoorwaarden voor het opzetten van nieuwe scheepswerven, en het plaatje oogt niet zo onverdeeld gunstig als veel beleggers denken.

De koersen van rederijen en scheepvaartbedrijven hebben de afgelopen maanden historische niveaus bereikt, mede dankzij de krapte op de markt en de hoge scheepvaarttarieven. Maar als er niet genoeg schepen op de markt komen – of tegen ongunstige marktprijzen – dan dreigt dit ook een invloed te krijgen op de marktwaarde van die rederijen zelf.