Vredesakkoord Soedan in gevaar

De broze vrede in het zuiden van Soedan, die duizenden vluchtelingen zoveel hoop gaf dat ze naar hun huizen terugkeerden, loopt ernstig gevaar. In Abyei, een stad in belangrijk oliegebied op de grens tussen Noord- en Zuid-Soedan, woeden sinds woensdag zware gevechten tussen zuidelijke ex-rebellen en noordelijke legereenheden. De VN evacueren niet-essentiële staf uit de stad. De bevolking is gevlucht.

Op 9 april wijdde nrc.next een verhaal aan de terugkeer van vluchtelingen, in het bijzonder aan die van één jonge vrouw die hoopte psychiater te worden. De situatie leek voor zo’n 250.000 vluchtelingen stabiel genoeg om na 18 jaar in vluchtelingenkampen terug te keren. De reden was een volkstelling die bepaalt hoeveel Zuid-Soedanezen in 2011 deelnemen aan een referendum over de onafhankelijkheid van Zuid-Soedan.

Het is de eerste keer dat in Abyei gevechten uitbreken sinds januari 2005. Die dag werd de vrede gesloten tussen het Arabische en islamitische Noord-Soedan en het Afrikaanse en christelijk-animistische Zuid-Soedan. Het akkoord maakte een einde aan de bloedige burgeroorlog die 22 jaar duurde. De oorlog kostte naar schatting twee miljoen mensen het leven. Het gevolg is dat Zuid-Soedan nu tot de minst ontwikkelde gebieden van Afrika behoort.

De nu strijdende partijen maken op papier samen deel uit van Joint Integrated Units, maar zij zijn niet bij elkaar ondergebracht en er is ook nauwelijks sprake van gemeenschappelijkheid. In strijd met het vredesakkoord zijn in het gebied bovendien duizenden soldaten van het Soedanese (noordelijke) leger aanwezig.

De regering van (Noord-)Soedan weigert de loop van de grens in Abyei te accepteren, zoals die is vastgelegd in het vredesakkoord. De reden: in de regio Abyei bevindt zich een groot gedeelte van de oliereserves. Een speciale Amerikaanse gezant voor Darfur waarschuwde onlangs in een vooraanstaand Amerikaans politiek tijdschrift Foreign Affairs dat als het oorlog wordt, het voortbestaan van de staat Soedan op het spel staat.