OM verdenkt cartoonist van belediging

Theo van Gogh plaatste zijn tekeningen al vaak op zijn website. Nu verdenkt het OM hem van belediging. Cartoonist Nekschot werd deze week opgepakt.

De specialisten van het Openbaar Ministerie in Amsterdam menen dat acht of negen cartoons „beledigend zijn over moslims of mensen met een donkere huidskleur”. De spotprenten zijn gemaakt door een anonieme tekenaar die sinds enige jaren werkt onder de schuilnaam Gregorius Nekschot en op zijn eigen website zowel de cartoons als teksten publiceert. Hij werd deze week opgepakt voor verhoor en bij hem thuis zijn diverse zaken in beslag genomen.

Na anderhalve dag mocht de tekenaar weer gaan, maar de woordvoerder van het OM kan niet met zekerheid zeggen hoe het nu verder gaat. „Ons doel is wel vervolgen”, zegt hij, maar een definitieve beslissing is nog niet genomen. Dat hangt ook weer af van wat er bij Nekschot nu in beslag is genomen. Dat wordt beoordeeld door het Landelijk Expertise Centrum Discriminatie dat bij het OM in Amsterdam is ondergebracht. De keus kan dan zijn: een dagvaarding, waarna Nekschot zich voor de strafrechter moet verantwoorden, of een boete.

De actie heeft geleid tot felle en boze reacties van zijn advocaat, van de cabaretier Hans Teeuwen, maar ook van verschillende politici. Het Tweede Kamerlid Boris van der Ham (D66) veronderstelt dat hij de eerste was die met vragen is gekomen aan minister Hirsch Ballin (Justitie, CDA). „Ja, want ik kan me eerlijk gezegd niet voorstellen dat de minister hier niet van wist”, aldus Van der Ham. Hij vindt de actie „buitenproportioneel”. Waarom de cartoonist niet uitgenodigd voor een gesprek, dat had volgens Van der Ham toch ook gekund. „De mensen kunnen nu toch weer gaan denken dat de ruimte voor vrijheid van meningsuiting in Nederland veel minder wordt.” Om dezelfde reden maken ook Kamerleden van VVD, PVV, PvdA groot bezwaar tegen de aanhouding. „De gang naar de rechter is niet de goede keus”, vindt Van der Ham. „Kijk, die cartoons zijn ook niet mijn smaak, maar daar kunnen we het over hebben. Nu wordt het maatschappelijk debat gesmoord.”

Dat de tekeningen haatzaaiend zijn en misschien zouden kunnen aanzetten tot geweld of zelfs een aanslag, heeft Van der Ham ook bedacht. „Dat is volgens mij dan toch een ernstige misvatting, een verkeerde inschatting. Dat heeft de discussie over de film Fitna van Geert Wilders toch wel duidelijk laten zien?” De minister zal komende dinsdag aan de tand worden gevoeld over de aanhouding.

Deze actie van justitie volgt op een aangifte door het Meldpunt Discriminatie Internet (MDI) in 2005. „Niet alleen imam Abdul Jabbar van de Ven maakt bezwaar tegen de tekeningen. Dat is echt onzin”, zegt MDI-directeur Niels van Tamelen. „We kregen in die tijd ruim tachtig meldingen van moslims of hun organisaties en van donkere mensen die beledigd waren.” Na de klachten, aldus Van Tamelen, werd de site van de cartoonist enige tijd scherper bekeken. „We hebben toen tientallen tekeningen geselecteerd waarvan wij het idee hadden dat ze over de grens waren. Zeker waren we daar dus niet van en daarom dachten we dat het beter was ze voor te leggen aan het OM.”

Eerder waren Nekschots cartoons ook al opgevallen, doordat de in 2004 vermoorde cineast Theo Van Gogh ze vaak op zijn site De gezonde roker plaatste. Tameling zegt dat hij zich er goed van bewust is dat „deze tekenaar steeds de grenzen opzoekt”. Hij noemt de aangifte dan ook „atypisch voor het meldpunt”: „Meestal zijn we zelf al overtuigd van de strafbaarheid, maar nu was er twijfel, het is ingewikkeld.” Met het oog op de vele serieuze klachten moest het OM er maar eens wat beter naar kijken, vindt hij. „Ook wij vinden de vrijheid van meningsuiting kostbaar, maar je mag mensen niet beledigen om wie ze zijn”, zegt Tameling.