Kaal, pruik, of hoofddoek

Xxxx

Was Lady Godiva naakt? Het hangt nu onder meer van je geloof af hoe je die vraag beantwoordt. Godiva is niet alleen een bonbon, maar ook een Engelse gravin die haar man in de tiende eeuw vroeg om de burgers van de stad Coventry geen zware belasting op te leggen. De graaf antwoordde dat hij de belasting zou verlagen als Godiva naakt op een paard door de stad zou rijden. Met Sint Juttemis dus. Maar Godiva deed het wel. Tijdens de rit bedekte ze haar lichaam met haar lange haar.

Was ze daarom naakt of niet naakt? Voor mij niet naakt. Haar is tegenwoordig eerder een kledingstuk dan een lichaamsdeel. Je zou kunnen zeggen dat Godiva haar lange lokken als een sluier gebruikte. Maar deze interpretatie van de legende is vast niet die van iedereen. Want het is in veel culturen en geloven juist het haar dat door sluiers bedekt wordt. Of het nu een chador, een boerka of een een haik is, of hij nu de ogen vrijlaat of juist de kin bedekt, in alle gevallen blijft het haar uit het zicht. Het haar is onder alle doeken de grootste gemene deler.

Wat is er met haar aan de hand? Is haar het belangrijkste sieraad van de vrouw, nog mooier dan ogen, neus, mond, wang? Misschien is haar ook uitverkoren om verstopt te worden, omdat het relatief makkelijk is. Van een hoofddoekje heeft niemand praktische hinder. Het tonen van het haar is niet zo wijd verspreid taboe omdat het moeilijk in stand te houden is, maar juist omdat het zo eenvoudig is.

Orthodox-joodse vrouwen bedachten een variant die het doel van de hoofddoek lijkt te logenstraffen. Nadat ze getrouwd zijn, scheren ze hun hoofd kaal en gaan een pruik dragen. Het is een gebruik dat uit de pruikentijd schijnt te stammen. Het lijkt de wet eerder naar de letter dan de geest te volgen. Want het is niet uit te sluiten dat zo’n pruik van mensenhaar mooier is dan het eigen haar. Zou pronken met andermans veren minder ijdel zijn dan met die van jezelf?

Een paar jaar geleden botsten twee godsdiensten op elkaar wegens haar. In New York werd toen een groot aantal van deze pruiken in het openbaar verbrand. Het haar van deze pruiken was afkomstig van Indiase vrouwen en bleek te zijn afgeknipt tijdens een hindoeïstisch ritueel. Volgens een aantal orthodoxe rabbi’s was het haar daardoor niet koosjer.

Voor mensen die Lady Godiva naakt vinden, is haar misschien eigenlijk altijd schaamhaar. De manier waarop zij vrouwen zien, wordt wellicht het best weergegeven door het schilderij De verkrachting van René Magritte.

Meer over sluiers op nrc.nl