Fluoriscerend mensembryootje

In de VS werd vorig jaar een menselijke embryo gemaakt dat rood of groen oplichtte.

De onderzoekers praten niet meer, want „de pers begint meteen over designer baby’s”.

In de Verenigde Staten is voor het eerst een menselijk embryo genetisch veranderd. Het embryo, dat enkele dagen oud werd, lichtte daardoor groen of rood op. Het onderzoek, van Cornell University in New York, vormt technisch geen doorbraak. Maar het is opmerkelijk omdat het in veel landen, waaronder Nederland, verboden is.

Het onderzoek is in de herfst van 207 al zonder omhaal gepresenteerd op een Amerikaans congres over voortplantingsgeneeskunde. Het bleef onopgemerkt tot het afgelopen weekeinde. Toen kwam het onderzoek naar voren in Groot-Brittannië, binnen de discussie die daar nu gevoerd wordt over een nieuwe embryowet.

Over de New Yorkse studie is weinig bekend. Er is alleen een beknopte samenvatting gepubliceerd; de onderzoeksgroep, onder leiding van dr. Zev Rosenwaks, weigert na aanvankelijke openheid elk commentaar. Woordvoerder Andrew Klein van Cornell: „Ze geven geen interviews meer, want de pers begint toch meteen over designer baby’s.”

Van wetenschappelijke zijde wordt lauw gereageerd. Stamcelspecialist prof. Christine Mummery van het Leids Universitair Medisch Centrum: „Men ziet dit toch eerder als een curiositeit dan als echt iets spannends.”

Het onderzoek heeft in de VS en het Verenigd Koninkrijk wel weerstand opgeroepen van christelijke organisaties en seculiere tegenstanders van gentechnologie. Het Britse parlement debatteert momenteel over wijzigingen in de embryowet, die onder andere onderzoek met genetisch gemodificeerde menselijke embryo’s mogelijk maken.

Een genetisch gemanipuleerd embryo zou kunnen uitgroeien tot een kind. Maar dit embryo was niet levensvatbaar en het is ook niet de bedoeling, benadrukte Rosenwaks tegen het persbureau AP.

De bedoeling is, zo schrijven de onderzoekers, om gemakkelijk genetisch veranderde menselijke embryonale stamcellen te winnen. Die stamcellen kunnen in de toekomst mogelijk gebruikt worden voor de behandeling van ziektes.

De gangbare methode is om de stamcellen eerst uit menselijke embryo’s te halen, en er vervolgens nieuwe genen aan toe te voegen. Dat gebeurt al meer dan vijf jaar, maar vooral het op de juiste plaats integreren van het gen op een chromosoom blijft lastig.

De New Yorkse onderzoekers draaien dit om: ze hebben niet de stamcellen genetisch veranderd, maar het hele embryo. Vervolgens willen ze daaruit stamcellen winnen. De onderzoekers melden niet of dat laatste gelukt is. Mummery: „Het is helemaal niet waar dat die manier gemakkelijker is. Dit proces is altijd heel inefficiënt. Als je eerst stamcellen kweekt, heb je veel meer cellen tot je beschikking, dan wanneer je het gen in een embryo inbrengt.”

Ook het repareren van een genetische fout, rechtstreeks in een embryo, is met de huidige technologie nog onmogelijk, benadrukt Mummery.