Eindelijk weer eens Fries bloed in provinciehuis

John Jorritsma (VVD) is vanaf vandaag de commissaris van de koningin in Friesland. Geen partijtijger, wel Friese wortels.

Een manager, doener en een mensenmens, die als het moet keihard kan zijn. Zo typeren diverse mensen de nieuwe commissaris van de koningin John Jorritsma (51) die vandaag werd geïnstalleerd op het Leeuwarder provinciehuis. Opnieuw een VVD’er voor Friesland, na Hans Wiegel, Loek Hermans en Ed Nijpels. Maar geen bekend oud-politicus en evenmin een „partijtijger”. De politieke kleur deed er niet toe voor Provinciale Staten in Friesland. Ze gingen voor kwaliteit, niet voor bekende namen, beaamt vice-voorzitter Geert Benedictus (CDA). Ook zocht men nadrukkelijk iemand met Friese wortels. En een persoon die Fries wil spreken.

Kwaliteit en Fries bloed bezit Jorritsma beide, zegt Benedictus. Jorritsma kan bogen op ruime bestuurlijke ervaring in het lokale bestuur. Hij was van 1997 tot 2002 burgemeester van de Brabantse gemeente Cranendonck, statenlid in Noord-Brabant en gemeentesecretaris in Loenen aan de Vecht en St. Oedenrode. Vanaf 2002 was hij directeur van de Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij.

Jorritsma is een telg uit de katholieke tak van de Friese familie Jorritsma, geen familie van burgemeester Annemarie Jorritsma van Almere. Hij werd geboren in Bolsward uit Friese ouders. Op zijn zesde verliet hij zijn heitelân (vaderland). Maar hij heeft – volgens Benedictus – nog de juiste brekking, wat zoveel betekent dat hij de Friese taalklanken kan uitspreken. „Ik reken erop dat hij Fries gaat spreken. Zo’n commissaris hebben we hier in al die 150 jaar niet gehad.”

De beheersing van die taal is belangrijk voor een provincie met een eigen identiteit en taal, vindt ook fractievoorzitter Johannes Kramer van de Frysje Nasjonale Partij (FNP). „Jorritsma is Friezer dan zijn voorganger”, stelt de FNP’er. „Nijpels wijdde mooie woorden aan het Fries, maar sprak zelf de taal zelden. Daarin zijn we teleurgesteld. Tweetaligheid hoort bij deze provincie. Als een autoriteit Fries spreekt stelt dat mensen die hij ontmoet op hun gemak.”

Van Jorritsma wordt veel verwacht, stelt Benedictus. Daarin zal Friesland niet teleurgesteld worden, meent gemeentesecretaris Karel Boonen van Veldhoven. Hij werkte vier jaar met Jorritsma samen in de Noord-Brabantse fusiegemeente Cranendonck. „Hij is een man met een missie. Van Cranendonck wist hij een goed draaiende gemeente te maken.”

Attent, charmant, open, maar als het moet keihard en een tikje ijdel, typeren de mensen Jorritsma. „Hij is zakelijk en durft keuzes te maken”, vertelt Boonen. Vooral in de fusiegemeente schuwde hij niet die te maken,toen er mensen uit moesten. „Hij houdt niet van pappen en nathouden, maar van knopen doorhakken. En hij is ook een man die verbindingen kan leggen en openingen zoekt.” Jorritsma wordt geprezen om zijn grote netwerk. Laat hem vooral veel doen, anders gaat hij zich vervelen en is hij zo weg, waarschuwt Boonen de Friezen.

Richard l’Ami , lid van het managementteam van BOM, voorspelt dat zijn voormalige baas dynamiek gaat brengen in Friesland. „Ik hoor dat Friesland zuinig wil zijn op zijn provincie, maar dat die ook moet worden voortgestuwd in de vaart der volkeren. Dan zit je met John goed.” Van de BOM maakte Jorritsma „een swingende tent”, die meer geld wist los te peuteren van overheden. „Hij maakte de organisatie zichtbaarder, zocht kansen en kon daarvoor als het nodig was drammen.” Jorritsma is een „uitstekend manager”, geen individualist, maar iemand die mensen de ruimte geeft. „Een echt mensenmens”, stelt l’Ami. „Hij kan zaken mobiliseren en gooit zijn persoonlijke charmes in de strijd. Je komt hem op alle fronten tegen. Dan was er iets gelukt en dacht je achteraf, shit dat heeft Jorritsma in gang gezet. Heel knap en soms ook wat geraffineerd. En hij weet waar zijn zwaktes liggen.”