Een onooglijke schat

3 x Indiana Jones

Regie: Steven Spielberg € 11,99 per film *****

Hoe zat het ook al weer? Negentien jaar geleden zocht Indiana Jones de heilige graal en vond uiteindelijk zijn vader. Harrison Ford speelt nu opnieuw de avontuurlijke archeoloog in Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull, die zich exact negentien jaar later na The Last Crusade afspeelt. Ter gelegenheid van de wereldwijde première op 22 mei worden de drie voorafgaande delen nu heel slim opnieuw op dvd uitgebracht.

De Indiana Jones-reeks blijft na al die jaren nog steeds een snaar raken. De wereld van Indy is getekend op een oude landkaart, bezaaid met verre oorden die alleen op een exotische manier gevaarlijk zijn. Speciaal voor al die mensen met Fernweh wordt op die landkaart exact aangegeven waar Indy naartoe vliegt, via Zuid-Amerika en Nepal naar Egypte.

Spielberg weet exact wat de nooit helemaal volwassen geworden kijker wil zien: grotten met spinrag, begroeide tempels en onoverbrugbare ravijnen. De vraag is: heeft Spielberg onze eigen fantasieën verfilmd of juist bepaald? Hij baseerde zich op de Saturday Matinees en pulpmagazines uit de jaren dertig en veertig, en borduurt dus voort op een romantisch wereldbeeld dat vooral in de jonge jaren standhoudt en in een volwassen leven eigenlijk niet meer mag worden aangehangen. Gelukkig zijn er altijd nog de films.

Spielberg wilde altijd al in de voetsporen treden van David Lean, en strooit graag met verwijzingen naar oude helden als Peter Lorre, Fay Wray en John Huston, wiens The treasure of the Sierra Madre deze maand ook op dvd uitkomt. Het is opvallend dat een fantasiewereld die zo duidelijk in een filmstudio is opgetrokken, zoveel echte elementen bevat. De slangen, tarantula’s en ratten krioelden allemaal echt over de setvloer.

Bedenker George Lucas, nooit te beroerd om de mensheid een wijze les te leren, zei eens dat hij verhaaltechnisch altijd zoekt naar een manier om van de schat af te komen. Zo blijkt de felbegeerde graal in The Last Crusade eigenlijk een onooglijk bekertje te zijn en draait het eerder om de levensles van Indy’s vader (Sean Connery), die bewijst dat je ook met een paraplu en een paar meeuwen een vliegtuig kan neerhalen.

Harrison Ford, die in de jaren tachtig zijn rol bijna naar Tom Selleck zag gaan, sluit zich met zijn vierde Indy-film aan bij de mannen op leeftijd die nog steeds met hun zweep willen zwaaien, zoals Sylvester Stallone en Bruce Willis hem vorig jaar al voordeden. De dialoog tussen Indiana Jones en een concurrerende schatzoeker is dan ook niet profetisch gebleken. Terwijl de twee vechten om een gouden kruis roept Indy: „Die hoort in een museum thuis!”

Waarop de dief kalm antwoordt: „Net als jij.”