PvdA in Kamer klem over de kinderopvang

Goedkope kinderopvang was een speerpunt van de PvdA bij de kabinetsformatie. Maar de regeling wordt te duur. „De PvdA helpt haar eigen succes om zeep”, sneert de oppositie.

Sharon Dijksma, de verantwoordelijke staatssecretaris van de PvdA voor de kinderopvang, heeft het geweten. Gisteravond kreeg ze tijdens een spoeddebat in de Tweede Kamer de wind van voren.

„Onverteerbaar” (GroenLinks), „slecht” (VVD), „onacceptabel” (SP) en „ondermijnend” (D66), noemde de oppositie de dreigende bezuinigingen op de kinderopvang. Lijdzaam onderging Dijksma de afstraffing voor de wijze waarop haar partij geblunderd zou hebben met een van de parels uit het eigen verkiezingsprogramma – betaalde kinderopvang. Want „pijnloze oplossingen zijn er niet”, moest ze toegeven.

Het had een debat moeten worden over misbruik van regelingen door gastouderbureaus, dat consumentenprogramma Radar onlangs meldde. Ook bij de Belastingdienst zijn intussen talrijke gevallen bekend van gescheiden ouders die via een gastouderbureau geld incasseren voor de opvang van hun eigen kinderen. Maar het werd een debat over de toekomst van de kinderopvang.

„De PvdA helpt haar eigen succes om zeep”, sneerde Kamerlid Femke Halsema (GroenLinks). Juist de PvdA wilde in het nieuwe kabinet met CDA en ChristenUnie werk maken van de kinderopvang. Eindelijk zou Nederland een inhaalslag gaan maken om te zorgen dat moeders aan hun carrière konden werken – wat in Zweden al heel normaal is. „Kinderen eerst”, schreef de PvdA in het verkiezingsprogramma waarmee partijleider Bos in 2006 de boer op ging, met zelfs drie dagen per week gratis opvang in het vaandel. Premier Balkenende, destijds CDA-lijsttrekker, moest er niet aan denken. Gratis „staatscrèches” tasten de keuzevrijheid van ouders aan.

Nu is Wouter Bos als minister van Financiën gedwongen – met zijn partijgenote Dijksma – op de rem te gaan staan. Want de kosten voor de populaire kinderopvangregeling lopen dramatisch uit de hand. Vorig jaar alleen al bedroeg de overschrijding 496 miljoen euro, terwijl 1,6 miljard was begroot. De overschrijding loopt op tot 1,2 miljard in 2011 als niet wordt ingegrepen – een overschrijding van 50 procent, want de totale kosten in 2011 waren op 2,4 miljard geraamd. Ook al heeft Bos met 700 miljoen euro extra voor Dijksma royaal de beurs getrokken, de staatssecretaris moet oplossingen zoeken omdat vanaf 2011 overschrijdingen niet meer worden getolereerd.

Werkende ouders zien de bui al hangen en vrezen een prijsverhoging. Al wil het kabinet pas in augustus, als de begroting voor volgend jaar wordt afgerond, de werkelijke rekening opmaken.

„Ik vind bezuinigingen onverteerbaar”, zei Halsema gisteravond. „De Partij van de Arbeid had goud in handen om te onderhandelen met het CDA. Waarom geen geld weghalen bij de aftrek van hypotheekrente, waarmee 11 miljard is gemoeid, zodat bezuinigingen voorkomen kunnen worden? „Onbegrijpelijk”, vond ze het, dat de PvdA zich in het kabinet zo had laten afschepen.

Vervolg Kinderopvang: pagina 2

Wie kan er een paar tientjes missen?

„Waarom moet de kinderopvangregeling wegens succes worden teruggedraaid?” viel Kamerlid Ineke Dezentjé Hamming van de VVD haar bij. „Dit kabinet kiest voor kostenverslindende gratis schoolboeken en externe adviseurs, terwijl de hardwerkende Nederlanders met een inkomen van 1,5 tot 2 keer modaal gepakt worden. Juist voor deze groep wordt alles duurder: de btw, de auto, en nu ook de kinderopvang.”

Een pijnlijk punt voor de PvdA, die er veel aan gelegen is juist deze middeninkomens – 45.000 tot 60.000 euro per jaar – te sparen. Maar garanties dat deze groep niets extra’s moet bijbetalen aan kinderopvang kon Dijksma niet geven. En ook de PvdA in de Kamer hield een slag om de arm.

„Wij vertrouwen erop dat de lagere en de middeninkomens niet worden aangepakt”, zei PvdA’er Margot Kraneveldt. Als prijsverhoging van de opvang betekent dat vrouwen uit deze groep van participatie afzien, mag deze groep niet door de bezuinigingen worden geraakt, zei ze – en riep het kabinet op dit te onderzoeken.

Duidelijk werd dat over de verdeling van de pijn binnen het kabinet nog een robbertje gevochten wordt. De PvdA wil dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. „Kijk eerst eens naar de hogere inkomens”, zei Kraneveldt. Ze doelde op de tweeverdieners die goed zijn voor zo’n 130.000 euro per jaar. „Zij kunnen best een paar tientjes missen.”

Maar Kamerlid Jan Jacob van Dijk (CDA) hielp de PvdA snel uit de droom. „Iedereen moet iets bijdragen”, zei Van Dijk. „Worden de laagste inkomens ontzien”, vroeg Halsema. „Ieder moet iets bijdragen”, reageerde Van Dijk. „De hogere iets meer”, voegde hij eraan toe. „Moeten bijstandsmoeders ook fors meer betalen?”, ging Halsema verder. „Ja, een iets hogere bijdrage”, antwoordde Van Dijk.

Het debat maakte in ieder geval één ding duidelijk: de PvdA heeft zich in het kabinet gecommitteerd aan bezuinigingen op de kinderopvang en zoekt niet naar alternatieven. Onderzoek naar malafide gastouderbureautjes zal bij lange na niet het geld opleveren dat nodig is om de tekorten te dekken. De politieke strijd gaat de komende maanden vooral over verdeling van de lasten. „Gemakkelijke en pijnloze oplossingen zijn er niet”, liet Dijksma de Kamer weten. Speculaties over prijsverhogingen (1.400, 1.000 of 350 euro per jaar) liet ze zich niet ontlokken. Wel beloofde ze te proberen nog voor de zomer duidelijkheid te krijgen over de prijsverhoging.

„Ouders hebben het nakijken”, constateerde Kamerlid Marianne Langkamp van de SP. „De kiezers is een worst voorgehouden”, zei ze en „nu vragen velen zich af of ze het allemaal nog wel kunnen betalen. Dat is onacceptabel.”