Met wie hebt u vandaag gebeld? Met uw heimelijke liefde?

Nederland moet een Europese wet invoeren voor het bewaren van bel-, sms- en e-mailgegevens. Maar zelfs de coalitiepartijen zijn verdeeld over de bewaartermijn.

Den Haag, 15 mei. - Met wie hebt u vandaag gebeld? Met uw heimelijke liefde? In welk bed werd u wakker? Bij het begin van het debat over het wetsvoorstel dat het bewaren van bel- en internetgegevens verplicht, nam PvdA-Kamerlid Martijn van Dam bij wijze van illustratie Kamervoorzitter Gerdi Verbeet onder vuur. „Met dit voorstel wordt veel van deze informatie straks bewaard”, hield hij de Kamer voor.

Tijdens het debat bleek dat de regeringscoalitie van CDA, PvdA en ChristenUnie gespleten is over het wetsvoorstel van minister Ernst Hirsch Ballin (Justitie, CDA). PvdA en ChristenUnie vinden het achttien maanden verplicht bewaren van telecomdata als telefoongesprekken, sms-berichten en e-mails te lang. Het gaat dan om met wie, wanneer, hoe lang en waar contact is geweest, niet om de inhoud van bijvoorbeeld een telefoongesprek.

De positie van de ChristenUnie zal tijdens de geplande stemming van dinsdag naar alle waarschijnlijkheid de doorslag geven. Want ook voor de motie van Alexander Pechtold (D66), om de termijn tot zes maanden te bekorten, is de steun van de ChristenUnie nodig.

Ed Anker, woordvoerder namens de ChristenUnie, kwam nog wel met het voorstel om de termijn voor het bewaren van de gegevens terug te brengen naar twaalf maanden.

Dat werd echter afgewezen, door zowel de minister en de fracties die zijn termijn van achttien maanden steunen (CDA en VVD), als de Kamerleden die zich achter D66’er Pechtold hadden geschaard (PvdA, SP, GroenLinks). Anker zei vervolgens dat hij „eerder de neiging heeft het wetsvoorstel met de termijn van achttien maanden niet te steunen”.

Als de motie van Anker tijdens de stemming van volgende week niet wordt aangenomen, zou de fractie van de ChristenUnie „in zwaar beraad” moeten gaan. Anker sprak overigens evenmin zijn steun uit voor de termijn van zes maanden.

Het gisteren besproken wetsvoorstel vloeit voort uit een besluit van de EU-lidstaten om terrorisme en zware criminaliteit Europees te bestrijden. Dit gebeurde onder leiding van Groot-Brittannië, dat gebruikmaakte van onderzoek naar telefoonverkeer om de daders van de bomaanslagen in Londen op te pakken. Het besluit, dat ruimte biedt voor een bewaartermijn van zes tot vierentwintig maanden, moet nu door Nederland worden ingevoerd.

Het voorstel van Hirsch Ballin om de gegevens achttien maanden te bewaren, werd door de woordvoerders van de PvdA, SP, GroenLinks en D66 omschreven als ‘niet noodzakelijk, niet proportioneel en onvoldoende onderbouwd’. De partijen vinden dat het bewaren van de data niet voldoende bijdraagt aan de opsporing van misdadigers om de aantasting van de persoonlijke levenssfeer van burgers te rechtvaardigen. Bovendien neemt de kans op fouten toe bij een langere bewaartermijn, luidde de kritiek.

Ook wezen de parlementariërs op het feit dat kwaadwilligen eenvoudig kunnen ontsnappen aan het overheidstoezicht door gebruik te maken van een hotmail-adres of internettelefonie. Dergelijke diensten vallen niet onder de Nederlandse wet. Alle partijen wilden ook aandacht van het kabinet voor de kosten die telecomaanbieders moeten maken.

Minister Hirsch Ballin, CDA en VVD hadden als tegenargument dat het opslaan van informatie terroristen en zware criminaliteit moet aanpakken. „Diegene die niets kwaads in de zin heeft, heeft niets te vrezen”, aldus Coskun Çörüz (CDA).

Hirsch Ballin: „We moeten voorkomen dat ernstige strafzaken nodeloos onopgelost blijven door te snelle vernietiging van relevante gegevens”. De minister draaide de argumenten van de criticasters om: de levenssfeer van burgers wordt juist beschermd als zij gevrijwaard blijven van terrorisme en criminaliteit.

Ook de mogelijkheid die het huidige wetsvoorstel volgens een aantal Kamerfracties biedt voor het doorzoeken van bestanden op mogelijke verdachten, stuitte op kritiek. Dat gold ook het feit dat de minister de criteria later zou kunnen wijzigen zonder inbreng van de Kamer, via een zogeheten Algemene Maatregel van Bestuur.

CDA-Kamerlid Çörüz vond dat de houding van coalitiegenoot PvdA „erg weinig ruimte biedt voor een debat”. De CDA-fractie bespreekt de patstelling nog. Çörüz: „Maar de Kamer moet er uitkomen, linksom of rechtsom”.

Opinieartikelen over de bewaarplicht voor telecomdata en de webdiscussie hierover via nrc.nl/europa