Grens N- en Z-Soedan strijdtoneel

In Abyei, een stad in belangrijk oliegebied op de grens tussen Noord- en Zuid-Soedan, zijn gisteren zware gevechten uitgebroken tussen zuidelijke ex-rebellen en noordelijke legereenheden. Vanochtend ging de strijd nog door. De Verenigde Naties evacueren niet-essentiële staf uit de stad. De Soedanese vicepresident Taha zou vandaag naar de zuidelijke hoofdstad Juba gaan om daar met de zuidelijke leider Salva Kiir een oplossing te vinden voor het conflict dat het onderlinge vredesakkoord ondermijnt.

Hoeveel doden zijn gevallen is niet bekend. Een VN-functionaris telde tijdens een gevechtspauze 13 lijken op straat. De bevolking is gevlucht. Abyei telt 10.000 inwoners, maar het inwonertal was recentelijk verdubbeld door de terugkeer van vluchtelingen voor een volkstelling. Er zijn ook 300 Zambiaanse militairen van de VN-macht UNMIS gelegerd, maar zij hebben geen mandaat om de bevolking te beschermen.

Het is de eerste keer dat in Abyei gevechten uitbreken sinds het vredesverdrag tussen Noord- en Zuid-Soedan (CPA, Comprehensive Peace Agreement) in januari 2005 na een bloedige oorlog van 22 jaar van kracht werd. Wel waren er incidenten gemeld in de omgeving.

Juist bij Abyei rafelt het vredesakkoord. De nu strijdende partijen maken op papier samen deel uit van Joint Integrated Units, maar zij zijn niet bij elkaar ondergebracht en er is verder ook nauwelijks van gemeenschappelijkheid sprake. In strijd met het vredesakkoord zijn in het gebied ook nog duizenden soldaten van het Soedanese (noordelijke) regeringsleger aanwezig.

De in Khartoum regerende Nationale Congrespartij van president Bashir weigert de volgens het akkoord bindende uitspraak van een onafhankelijke commissie over de loop van de grens in Abyei te accepteren. In de regio Abyei bevindt zich een beduidend gedeelte van de oliereserves. Het SPLA (Soedanees Volksbevrijdingsleger), de vroegere rebellenbeweging die nu aan de macht is in Zuid-Soedan, klaagt verder dat het minder oliegeld binnenkrijgt dan waarop het volgens het CPA recht heeft.

Volgens diplomaten komt het hele vredesverdrag op losse schroeven te staan als het in Abyei misloopt. Hier werd aan het begin van de oorlog tussen noord en zuid het felst gevochten. Veel van de SPLA-commandanten zijn uit het gebied afkomstig.

Andrew Natsios, tot vorig jaar president Bush’ speciale afgezant voor Darfur, waarschuwde onlangs in Foreign Affairs dat het vredesakkoord tussen noord en zuid in gevaar was en dat daardoor het overleven van Soedan als staat op het spel stond.