Verdommen

Vorige week werd het voorlopige dieptepunt bereikt van het ‘verdommen’ van onze informatievoorziening. Philip Freriks mocht in het NOS Journaal reclame maken voor Het maakbare nieuws, „een antwoord op oud-correspondent Joris Luyendijk, op initiatief van twee redacteuren van onze redactie. Omdat ze het onprettige gevoel hadden dat ze niet meer geloofd werden.” Wie meer wilde weten, moest via internet een debat volgen. Tot zover het informatiegehalte van het Journaal.

Photoshop maakt van dikke meisjes dunne; paparazzi klimmen in bomen om sterrencellulitis vast te leggen en shoppen er achteraf nog wat bij. Elke dag opnieuw moeten we kiezen wat te geloven, wat te bekritiseren, wat te negeren. Is het waar dat X gezonder is dan Y, dat mensen in Z ons haten... Zouden mensen slimmer worden van het filteren van zoveel informatie? Of worden ze juist dommer, onverschilliger, omdat controle van de juistheid van alle beweringen onmogelijk is?

De redactie van het Journaal gokt op het laatste. Men is ervan overtuigd dat iets goed uitleggen bestaat uit het weglaten van ‘ingewikkelde informatie’. Voor kleuters moet je censureren. Een luie, arrogante veronderstelling die bekend is uit het onderwijs.

In plaats van het vergroten van de belevingswereld van kinderen met een helder verhaal, wordt de eigen leefwereld er met de haren bij gesleept. NRC-redacteur Bart Funnekotter schreef vorige week op deze pagina nog over de herdenking van de Slag om Arnhem in 2004: de aandacht was helemaal niet gericht op de veteranen, maar op de aanwezige scholieren, herinnert hij zich.

Het Luyendijk-debat gaat over een journalistieke gedragscode. Moet de journalist benadrukken dat hij subjectief is, inkijk geven in het productieproces? Of is het streven naar objectiviteit het hoogste doel, en mag het bestaan van tegenstrijdige waarheden bekend verondersteld worden? Deze boeiende discussie wordt in een Journaalitem gereduceerd tot een kerkelijk ritueel. „Lieve mensen, in dit boek staat dat wij gelijk hebben. U hoeft het niet te lezen, het is best wel een technische kwestie. Geloof ons maar gewoon. We hebben het beste met u voor.”

Merel Boers