Transgender uit Cuba zoekt toevlucht

Asielinstroom

Minder mensen vragen asiel in Nederland. Opmerkelijke uitzondering: Cubanen – vooral LHBT’ers vragen asiel, meestal vergeefs.

Honderden mensen komen samen om te strijden voor de rechten van LHBT'ers tijdens de negende mars tegen homofobie in Havana op 14 mei 2016. Foto Alejandro Ernesto/EPA

Het is een opvallende statistiek in verder weinig opzienbarende asielcijfers. Vorig jaar klopten liefst 256 Cubaanse immigranten aan voor asiel in Nederland. In 2016 en 2015 dienden slechts 23 respectievelijk 9 Cubanen een eerste asielaanvraag in Nederland in.

De meeste van de nieuw gearriveerde Cubanen zijn lesbisch, homoseksueel, biseksueel of transgender (LHBT), en worden in eigen land gediscrimineerd en geïntimideerd. Dat zeggen advocaten die hen vertegenwoordigen. In de eerste acht maanden van 2017 ging het nog maar om dertien Cubaanse asielzoekers. Daarna zwol de stroom aan; december vormde het zwaartepunt met 121 nieuwkomers.

Advocaat Thomas Thissen, die „een handvol” Cubanen vertegenwoordigt: „Er is zo’n grote instroom de laatste maanden dat er problemen zijn met het regelen van Spaanstalige tolken.”

Volgen Thissen zijn de meeste Cubanen die recentelijk arriveerden transgenders. Die groep heeft het echt zwaar op het communistische eiland. „Er is discriminatie vanuit zowel de maatschappij als de politie. Transgenders die op straat lopen – zeker als ze zichbaar borstimplantaten hebben – worden geregeld bespuugd, uitgescholden en met stenen bekogeld.”

Grof geweld

Tess Neijzen, advocaat bij Leidraad Advocaten in Leiden, kent die verhalen ook. Haar kantoor heeft inmiddels 25 tot 30 Cubanen bijgestaan. „Hoewel er geen verbod is, worden LHBT’ers consequent door de autoriteiten lastiggevallen”, zegt ze. „Sommigen krijgen daarbij te maken met grof geweld.”

Volgens Neijzen worden LHBT’ers ook gediscrimineerd op de Cubaanse arbeidsmarkt. „Daarnaast krijgen veel transgenders boetes voor prostitutie, terwijl zij zich helemaal niet prostitueren.” Dat kan flinke gevolgen hebben. „Bij een bepaalde hoeveelheid boetes en waarschuwingen word je in Cuba bestempeld als querulant of crimineel, waarna je onder een heel streng regime van staatscontrole komt te staan.”

Nederland oefent als voorloper in de acceptatie van LHBT’ers mogelijk ook aantrekkingskracht uit op deze specifieke groep migranten.

In Cuba is emancipatie van LHBT’ers een taak van Cenesex, een centrum dat wordt geleid door seksuoloog Mariela Castro – dochter van de huidige Cubaanse leider Raúl Castro. Onder haar leiding worden geslachtsveranderingsoperaties vergoed.

Desondanks heeft geen van de naar Nederland afgereisde Cubanen een goed woord over voor Castro. Volgens de cliënten van Neijzen zouden alleen mensen die communist en blank zijn in aanmerking komen voor hulp van Cenesex. Een transgender verklaarde in december tegenover de rechtbank van Rotterdam dat zij hulp had gezocht bij de organisatie, maar niet werd geholpen „vanwege haar anticommunistische familieachtergrond”.

Lees ook over Tsjetsjeense lhbt’s die asiel aanvragen in Nederland en voortaan sneller een verblijfsvergunning krijgen.

Straf van God

Advocaten die de Latijns-Amerikaanse migranten bijstaan, weten niet precies wat de Cubanen juist nu in zulke grote aantallen naar Europa drijft. Wel hebben ze een idee. In Haïti en de VS kregen LHBT’ers al de schuld van natuurrampen, die een straf van God voor hun ‘liederlijke inslag’ zouden zijn. Neijzen: „Sommige cliënten zeiden dat ze na de orkaan Irma meer werden lastiggevallen.”

Nederland oefent als voorloper in de acceptatie van LHBT’ers mogelijk ook aantrekkingskracht uit op deze specifieke groep migranten. Daarnaast is er een meer praktische aanleiding voor Nederland te kiezen. „Cubanen kunnen alleen vrij uitreizen naar Europa als zij naar Rusland vliegen. Daar mogen ze zonder visum naartoe”, aldus Neijzen. „Die vlucht maakt een tussenstop in Amsterdam, waar de Cubanen dan uitstappen om asiel aan te vragen.”

Immigratiedienst IND heeft tot nog toe nagenoeg alle asielaanvragen van Cubanen afgewezen. Ten onrechte vinden Thissen en Neijzen. „De IND stelt dat transgenders bescherming tegen allerlei vormen van agressie kunnen zoeken en daarom veilig zijn in Cuba”, zegt Neijzen. „In de praktijk is dat niet het geval. Als je problemen hebt met de politie, kun je niet bij een hogere instantie aankloppen.”

Thissen: „Ik vind dat je kunt spreken van vervolging van transgenders in Cuba. Het is bijzonder treurig dat mensen worden uitgekotst door de maatschappij als ze proberen te zijn wie ze zijn. Ik zou graag zien dat Nederland een veilige haven voor hen zou zijn.”