‘Ze vinden je als ze weten dat je bestaat’

Een persoonlijk profiel op de virtuele vrienden- en netwerksite Hyves is voor 53 politici een manier om met burgers te praten. Maar bereiken ze die wel echt?

Getutoyeerd worden ze. Tweede Kamerleden, ministers en de minister-president ontvangen dagelijks tientallen, soms wel honderden ‘krabbels’, berichtjes op hun persoonlijke profiel op de virtuele vrienden- en netwerksite Hyves. „Hoi Boris, leuk je erbij te hebben tussen mijn vrienden.” Of: „Hee Balkie, alles goed?”

Links georiënteerde politici zijn het actiefst op Hyves, blijkt uit een onderzoek van de website hyped.nl dat vorige week werd gepresenteerd. En ook al schommelt premier Balkenende (CDA) inmiddels rond de 100.000 virtuele vrienden, Boris van der Ham (D66, 3.590 vrienden) is uitgeroepen tot de actiefste hyver van Nederland.

Het onderzoek is uitgevoerd op basis van de openbare pagina’s die voor iedere Hyves-gebruiker toegankelijk zijn. De laatste 75 meldingen van acties van politici zijn daar geanalyseerd.

De resultaten zijn niet erg representatief, zegt oprichter Raymond Spanjar van Hyves. „Het onderzoek is een leuk snapshot. Het komt wel enigszins overeen met de werkelijkheid. Maar een deel van de activiteiten is alleen zichtbaar voor vrienden. Balkenende is bijvoorbeeld veel actiever dan in het onderzoek naar voren komt.”

Sinds 2002 houden Nederlandse politici persoonlijke weblogs bij, waarop zij hun dagelijks leven beschrijven en de burger informeren over de inhoudelijke standpunten van hun partij. Dit gebruik bereikte een hoogtepunt in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen in 2006. Op dit moment zijn er nog 43 Tweede Kamerleden die een weblog bijhouden, 53 politici hebben een persoonlijk profiel op Hyves.

Stemmen trekken of dichter bij de burger komen? Wat levert het politici nu eigenlijk op? Heel veel, zegt Boris van der Ham. „Het is een soort dagboek, een archief. Zo kan ik ook meningen formuleren over zaken waar ik geen portefeuillehouder van ben”. Ook noemt hij de interactie met mensen een belangrijke reden om het net op te gaan.

Klaas de Vries (PvdA), oud-minister van Sociale Zaken en Binnenlandse Zaken, weerspreekt de mate van interactie die een weblog oplevert. „Het is heel belangrijk om te communiceren met mensen, maar uiteindelijk is het vooral eenrichtingsverkeer”. De Vries, nu lid van de Eerste Kamer, was een van de eerste politieke webloggers van Nederland en trok naar eigen zeggen ruim zevenduizend lezers per dag. Hij noemt het „onmogelijk” om als Kamerlid inhoudelijk te communiceren met zo veel mensen tegelijk.

Dat internet een opkomend medium is waarin communicatie een belangrijke rol speelt, is niet nieuw. „Het politiek bloggen werd echt groot in de Verenigde Staten, tijdens de presidentsverkiezingen van 2004”, vertelt Kay van de Linde, adviseur van Rita Verdonk (64.699 Hyvesvrienden). Ook bij de verkiezingen van dit jaar speelt het bloggen een belangrijke rol. De „digitale zeepkist” heeft echt een vlucht genomen in de Verenigde Staten, aldus Dig Istha, woordvoerder van minister Cramer (Milieu, PvdA, geen Hyvesprofiel). „De site van Barack Obama is de mooiste die ik in jaren heb gezien”.

Van de Linde, die meewerkte aan Amerikaanse verkiezingscampagnes, zegt dat internet meer een middel is om mensen te organiseren dan om met hen te communiceren. „Internet is niet geschikt om nieuwe mensen aan te trekken. Ze vinden je pas als ze weten dat je bestaat.”

Gerrit Voerman van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen is het eens met de analyse van Van de Linde en ondersteunt dit met een eigen, nog niet gepubliceerd onderzoek. „Het aantal bezoekers dat een blogger trekt, is afhankelijk van iemands positie in het politieke metier. Ministers zijn vaak bekender bij het publiek dan Kamerleden. Hun weblogs worden meer bekeken dan die van politieke backbenchers”.

Ook al lijkt het internet niet geschikt om nieuwe kiezers te werven, de directe communicatie met grote groepen die via internet plaatsheeft, wordt ook wetenschappelijk ondersteund. Hoogleraar communicatie Christ’l de Landtsheer van de Universiteit van Antwerpen noemt de nieuwe media die het meest op traditionele communicatiemiddelen lijken, zoals geschreven weblogs en Hyvesprofielen, „heel vruchtbaar” om een binding met de achterban te creëren.

Toch is de televisie nog steeds het belangrijkste medium om bekendheid te verwerven, zegt Van de Linde. „Daarmee kunnen mensen juist wel bereikt worden, doordat ze langs programma’s met politici zappen. Daarvoor hoeven ze je niet al te kennen.”