VS dwarsbomen energiepolitiek Europa

Het streven van de Europese Unie om te komen tot een ‘onafhankelijk’ energiebeleid, met een waaier van uiteenlopende aanbieders, zal lastig te verwezenlijken zijn als mogelijk grote leveranciers politiek de deur wordt gewezen.

Doordat Shell zich heeft teruggetrokken uit een contract van 10 miljard dollar (6,5 miljard euro) met betrekking tot de ontwikkeling van het Iraanse aardgasproject South Pars, zou de controle van Rusland over de gastoevoer naar Europa kunnen toenemen – een resultaat dat Europa en de VS nu juist zeggen te willen vermijden.

Het besluit van Shell en zijn Spaanse partner Repsol heeft veel te maken met politieke druk vanuit de VS, die economische middelen willen inzetten om de Iraanse nucleaire ambities te dwarsbomen. De stijgende kosten en de zware voorwaarden van Iran speelden weliswaar ook een rol bij de plotselinge koudwatervrees van de twee oliemaatschappijen, maar beide factoren zijn deels het gevolg van de internationale isolatie van het land.

Iran bezit ’s werelds op één na grootste gasvoorraad. South Pars, dat het land deelt met Qatar, is momenteel ’s werelds grootste bekende nieuwe gasveld. Europese concerns als het Italiaanse Eni, het Noorse StatoilHydro en het Franse Total hebben contracten gekregen voor onderdelen van de ontwikkeling van het veld. Sommige projecten zijn al voltooid; andere, zoals dat van Total, liggen nog in de verre toekomst.

Het is lastig om de terugtrekking van westerse energieconcerns uit Iran in overeenstemming te brengen met de krachtige steun van de VS voor een pijpleiding die gas uit Centraal-Azië naar Europa moet brengen en Rusland links laat liggen.

Het door de Europese Unie gesponsorde Nabucco, zoals het project heet, zal moeite hebben van de grond te komen zonder Iraans gas. Waarom zou je aan die pijpleiding steun geven en tegelijkertijd een van de voornaamste leveranciers die er gebruik van zou kunnen maken buiten spel zetten?

Rusland heeft al aangetoond klaar te zijn om de plaats van het Westen in te nemen als dat zich uit Iran terugtrekt. En Gazprom, de Russische gasreus in staatshanden, wil dolgraag deelnemen in South Pars. Topman Alexei Miller was nog maar een paar weken geleden op bezoek in Teheran. Voor de EU, en de VS, lijkt het buitensluiten van Iran zijn doel voorbij te streven.

Gazprom propageert momenteel een soort OPEC van gaslanden. Het idee is tot nu toe niet bijster enthousiast ontvangen door Iran, en ook niet door andere gasproducerende landen als Algerije. Maar als het Westen Iran blijft isoleren, zal het lastiger worden gasleveranciers tegen elkaar uit te spelen. De VS hebben dringend behoefte aan een samenhangender aanpak van de energiediplomatie.

Pierre Briançon