Kunst als vrolijke vrijmarkt

De Kunstvlaai, ontstaan als tegenhanger van de KunstRai, is een kunstbeurs met anarchistische trekjes.

„Is dat echt bloed”, vraagt een jongetje verschrikt aan zijn vader. Ze staan in het Machinegebouw van de Westergasfabriek, waar het donker is en keiharde rockmuziek uit de speakers schalt. In het midden staat een kooi. Een jonge vrouw wordt rondgeleid aan een halsband. Haar mond is opengesperd met klemmen, haar armen hangen aan vleeshaken. Als ze beweegt, stroomt bloed uit haar wonden.

De bijdrage die kunstenaarsinitiatief Planetart heeft bedacht voor de Kunstvlaai, de alternatieve kunstbeurs die nu voor de zevende keer gehouden wordt, is niet bepaald kindvriendelijk. Hun tentoonstelling Metal Heart II oogt als een hardrockhal na sluitingstijd. De vloer van het Machinegebouw is bedekt met een dikke laag platgetrapte plastic bierglazen. Een gitarist staat op het podium een beetje wezenloos akkoorden te spelen. In een hoek van de ruimte verkoopt kunstenaar Arno Coenen, die er met zijn baard en tatoeages uitziet als een Hells Angel, zijn flessen zelfgebrouwen bier. Het heet Eurotrash – elf procent alcohol, dus voor echte mannen.

Buiten schijnt de zon uitbundig en luiert het kunstpubliek in het gras. Een meisje huppelt tussen hen door. Ze deelt lippenstiften uit. Wie durft, mag een plaatsje zoeken op haar bijna blote lijf en een zoen achterlaten.

Hippies en hardrockers, Hells Angels en huisvaders, ze voelen zich allemaal thuis op de Kunstvlaai. Het is een kunstbeurs met anarchistische trekjes, ontstaan uit onvrede met de commerciëlere KunstRai die nu Art Amsterdam heet en waarmee sinds dit jaar voorzichtig wordt samengewerkt. De Kunstvlaai doet het goed als gezinsuitje. Vijftien kunstopleidingen en 75 kunstenaarsinitiatieven tonen er werk van vaak piepjonge kunstenaars. Experiment staat voorop, verkoopbaarheid is ondergeschikt. Schilderijen en tekeningen tref je er weinig aan, tijdelijke installaties en video’s des te meer.

In de koepelvormige Gashouder heerst een oorverdovende chaos aan beeld en geluid. Talloze monitoren en luidsprekers tetteren tegen elkaar in. Nutteloze apparaten, zoals een theezakjesmachine die tien kopjes tegelijk kan laten trekken, vertonen hun kunstjes. Ook de kunstenaars proberen met gekke toeren aandacht te trekken. Iemand doet sit-ups in een kek trainingspakje, een ander ligt vredig te slapen op de vloer terwijl er onkruid uit zijn oor groeit.

Soms is niet helemaal duidelijk wat kunst is en wat niet. Zijn de Gebakken perenkraam en Ghita’s Limonadestand kunstprojecten of sterke staaltjes van ondernemerschap? En hoe zit het met de in wortelpak uitgedoste kunstenaar Monique Horstmann, met wie je voor 2,50 euro op de foto mag? Dat riekt toch naar commercie.

Meer dan aan een kunstbeurs doet de Kunstvlaai denken aan een vrijmarkt, waar jolige acties soms ook nog een zakcentje opleveren. De ludiekste actie is de driewielerwedstrijd die André Kodde bedacht voor kleuters. Onder het motto ‘hoe harder je schreeuwt, des te sneller je gaat’ ontwikkelde Kodde een kinderfietsje dat wordt aangedreven door geluid. Voor vijf euro kunnen ouders inzetten op hun kinderen. Het is grappig om te zien hoe ouders langs de wielrenbaan hun kroost aanmoedigen zo hard mogelijk te gillen. Het zal de eerste en laatste keer zijn dat ze geld kunnen verdienen aan het keelgeluid van hun koters.

Kunstvlaai A.P.I. T/m 18 mei Westergasfabriek, Amsterdam. Dagelijks 12-18u. www.kunstvlaai.nl