Schaakmacht Azerbaidzjan

Over de openingsceremonie van het toernooi in Bakoe schreef de vader van Magnus Carlsen in zijn weblog dat hij de naam Geidar Alijev nooit meer zou vergeten, want die was in alle talen waarin gesproken werd minstens tien keer genoemd.

Geidar Alijev was de koning van Azerbaidzjan, zowel onder het communisme als daarna. Koning was natuurlijk niet de officiële naam van zijn verschillende functies, maar hij gedroeg zich monarchaal door kort voor zijn dood in 2003 zijn zoon Ilham tot opvolger te benoemen.

Onder verdedigers van de mensenrechten had Geidar geen goede naam, maar voor de schakers uit Azerbaidzjan heeft hij veel gedaan. Kasparov heeft verschillende keren verklaard dat hij zonder de politieke steun van Geidar Alijev nooit wereldkampioen had kunnen worden – of dat ook zo was weet ik niet – en ook na de verhuizing van Kasparov uit Bakoe naar Moskou bleef de ferme overheidssteun voor de schakers bestaan.

Het heeft geholpen. Teimoer Radjabov en Sjachriar Mamediarov horen bij de wereldtop en na het toernooi in Bakoe lijkt de nummer drie van Azerbaidzjan Voegar Gasjimov ook die kant op te gaan. Hij won het toernooi in Bakoe samen met Magnus Carlsen en de Chinees Wang Yue.

Het succes van Carlsen is geen verrassing, maar dat van Gasjimov en Wang, die bijna de laagsten in rating waren, is dat wel. Ze zijn beiden 21 jaar en ook als je niet geneigd bent om uit ieder voorval meteen een trend af te leiden, kun je er moeilijk aan ontkomen om de gedeelde eerste plaats van drie jonge sterren te zien als een wisseling van de wacht.

Gasjimov zei een paar jaar geleden in een interview dat Kasparov hem had voorspeld dat het jonge team van Azerbaidzjan in 2008 of 2010 de Olympiade zou kunnen winnen. Hij zou gelijk kunnen hebben, al mogen we Rusland natuurlijk nog niet uitvlakken.

Een ander teken des tijds: donderdag is in Sofia het Mtel toernooi begonnen en voor het eerst is de website van het toernooi er in drie versies: een Engelse, een Bulgaarse en nu ook een Chinese, want door de deelname van Bu Xiangzhi verwacht men grote belangstelling van de Chinese internetters. Azerbaidzjan en China bonken op de poort.

Een van de belangrijkste partijen in Bakoe was de overwinning van Gasjimov op Alexander Grisjtsjoek in de voorlaatste ronde. Grisjtsjoek stond toen nog samen met Wang bovenaan, maar hij kwam op het ongelukkige idee om tegen Gasjimov een uiterst riskante variant te herhalen waarmee hij een paar ronden eerder nog net goed was weggekomen. Gasjimov was voorbereid en veegde Grisjtsjoek van het bord.

Voegar Gasjimov – Alexander Grisjtsjoek, Grand Prix Bakoe

1. e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5 a6 4. La4 d6 5. 0-0 Lg4 6. h3 h5 In Nederland is deze agressieve en riskante variant genoemd naar Leo Kerkhoff, die er rond 1970 successen mee boekte, en in Rusland naar Valeri Jandemirov, die de variant veel later oppikte. 7. d4 De scherpste bestrijding. Een paar ronden eerder deed Svidler tegen Grisjtsjoek 7. c3. Die partij werd remise. 7...b5 8. Lb3 Pxd4 9. hxg4 Pxb3 Kerkhoff deed altijd 9...Ph6. 10. axb3 hxg4 11. Pg5 Dd7 Zwart heeft een stuk geofferd, maar hij hoopt wits paard op g5 te winnen. 12. Dd3 Een nieuwe en sterke zet die Gasjimov had voorbereid. 12...Tb8 Meteen 12...f6 was nog niet goed wegens 13. Dd5 c6 14. De6+ De7 15. Txa6 en wit wint. 13. Txa6 f6 14. Pc3 fxg5 15. Lxg5 Le7 16. f4 Energiek gespeeld, maar ook na simpel 16. Le3 zou wit beter staan. 16...gxf3 Een betere kans was 16...Lxg5, hoewel wit duidelijk voordeel houdt. 17. Dxf3 Pf6 18. Pd5 Pxd5 Dit kost beslissend materiaal, maar 18...0-0 19. Lxf6 Lxf6 20. Ta7 zou ook heel goed voor wit zijn, omdat 20...Tbc8 dan faalt op 21. Pb6. 19. Df7+ Kd8 20. Dxg7 Kc8 Iets beter was 20...Te8. Na 21. exd5 zou wit met een pion meer bij goede stelling gewonnen staan, maar er zou nog voor de winst gewerkt moeten worden. 21. Dxh8+ Kb7 22. Dh7 Dg4 23. exd5

Misschien had zwart oorspronkelijk gedacht dat hij met 23...Lxg5 gevolgd door 24...Le3+ nog tegenstand zou kunnen bieden, maar nu ziet hij dat 23...Lxg5 faalt op 24. Ta7+ waarmee wit op slag wint. 23...Dd4+ 24. Kh1 Lxg5 25. Tfa1 Le3 26. Ta7+ Dxa7 27. Txa7+ Lxa7 28. g4 Deze vrijpion beslist de partij. 28...Tf8 29. g5 Tf2 30. De4 Wit had ook simpel door kunnen lopen: 30. g6 e4 31. g7 e3 32. g8D e2 33. De8 en wit dreigt mat. 30. Tf1+ 31. Kh2 Tf4 32. Dxf4 Een aardig slot. 32...exf4 33. c3 Zwart gaf op, want hij kan de g-pion niet tegenhouden.