Parade

P1040235.jpgGisteren werd de Dag van de Overwinning gevierd ter herdenking van de overwinning op Hitler-Duitsland. Voor de Russen is dat altijd een belangrijk feest. In de Tweede Wereldoorlog zijn tenslotte meer dan acht miljoen soldaten van het Rode Leger en zo’n 19 miljoen gewone Russische burgers omgekomen. Tel daarbij ook nog eens de tientallen miljoenen slachtoffers van de Stalinterreur op en je hebt het scenario voor een horrorfilm.

Het feest werd voor het eerst sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie weer eens opgeluisterd met een uitbundige militaire parade met veel rollend en vliegend materieel: tanks, houwitsers, luchtafweergeschut, pantservoertuigen, kernraketten, straaljagers, bommenwerpers. Vanaf mijn balkon met uitzicht op het Kremlin heb ik alleen die vliegtuigen live gezien.  De rest van de parade volgde ik op de televisie.

Het mooiste moment was dat waarop een generaal staand  in een open oude ZIL-limousine naar het midden van het Rode Plein reed, waar de minister van Defensie hem, eveneens staand in een open ZIL, tegemoet kwam rijden. De generaal begroette de minister en presenteerde hem de legereenheden die op het plein stonden opgesteld.

Daarna inspecteerde de minister de troepen. Bij iedere eenheid hield zijn auto stil, waarna de minister de manschappen feliciteerde met de 63ste herdenking van de Overwinning. Als reactie riepen die manschappen heel hard ‘hoera’. Doordat die minister dit bij alle opgestelde eenheden deed en hij iedere keer dus met een nieuw hoera werd uitgeluid, trok dat massaal gerepeteerde hoera als één grote, indrukwekkende geluidsgolf over het Rode Plein.

Toen de minister klaar was met zijn felicitatieritueel en ook president Medvedev zijn toespraak had gehouden begon de eigenlijke parade. Als in een Russisch klassiek ballet, zo perfect, trokken de manschappen over het Plein.

Nog veel interessanter waren de hoogwaardigheidsbekleders op het podium dat voor het Leninmausoleum was opgetrokken. In de Sovjet-Unie stonden de leiders altijd op dat mausoleum en was het voor waarnemers belangrijk om te zien wie er het dichts in de buurt van Stalin, Chroesjtsjov of Brezjnev  stond. Hoe verderweg, hoe onbelangrijker. Zou het dit keer, nu het graf van Lenin achter bordkarton was weggestopt, ook nog zo zijn?

Ja dus. Want als de camera’s van de manschappen en tanks overschakelden naar het podium, kregen de televisiekijkers voornamelijk Poetin te zien. Alsof door de staatstelevisie even benadrukt moest worden wie er werkelijk de baas is. Als Medvedev in beeld kwam, was dat meestal in een two-shot met Poetin.

Ook werd regelmatig ingezoomd op de conservatieve vice-premier Sergej Ivanov, de grote concurrent van Medvedev in de race om de uitverkiezing door Poetin voor het presidentschap. Je zou er uit kunnen opmaken dat Ivanov straks een belangrijke rol in de politiek gaat spelen.

Behalve hoogwaardigheidsbekleders uit binnen- en buitenland en enkele tientallen veteranen en journalisten, waren er geen gewone Russen tot het paradeveld toegelaten. In een straal van twee kilometer was het Rode Plein zelfs geheel afgezet voor onbevoegden. Het had iets vreemds, alsof er een toneelstuk voor de buitenwacht werd opgevoerd.

Mijn Russische buren in het ‘generaalshuis’ waarin ik woon hadden dit allemaal heel goed door. Zij zijn vooral weduwen, kinderen en kleinkinderen van generaals en maarschalken van het Rode Leger die in 1948 als beloning voor de overwinning een door Duitse krijgsgevangenen gebouwd appartement kregen toegewezen. Een van hen zei me onlangs dat ik die parade vooral als één grote facade moest zien. ,,Het leger van tegenwoordig stelt door de enorme corruptie van de hoge officieren en de slechte gezondheid van de manschappen niet veel meer voor.”