Over Voskuil en L.P. Hartley

Twee opmerkingen over NRC Handelsblad van 5 mei. In haar in memoriam voor J.J. Voskuil citeert Elsbeth Etty de scène waarin Maarten Koning uit Het Bureau ten grave wordt gedragen op de klanken van Nobody Knows You When You`re Down and Out ”uit de klarinet van Sydney Bechet”. Een jaar of acht geleden heb ik Voskuil daar eens over aangesproken tijdens bijeenkomst in Enschede. Nog voor ik goed en wel begonnen was, zei hij zacht: ”Het is geen klarinet, het is een sopraansaxofoon, hè? Het stomme is, dat ik het gewoon weet.”

In Beeldenstorm haalt Marjoleine de Vos een bekend citaat aan: `The past is a foreign country, they do things differently there.` Zij legt die uitspraak in de mond van `de historicus L.P. Hartley`, maar Hartley was een romancier en het citaat is de beroemde eerste zin van zijn roman The Go-Between. De uitspraak gaat niet over de geschiedenis in het algemeen, maar is een reflectie van een personage op zijn eigen verleden.