Nederland wil zijn christelijke feestdagen niet kwijt

Als de christelijke feestdagen afgeschaft worden, kunnen vrije dagen meer worden gespreid over het jaar. Maar, wie wil ze kwijt? „Het zijn ijkpunten geworden.”

Bezoekers van Center Parcs in Zeewolde worden in de drukte op ludieke wijze naar hun parkeerplaats gedirigeerd. Foto Rien Zilvold zeewolde bezoekers centerparcs worden op ludiek wijze de weg gewezen foto rien zilvold Zilvold, Rien

Gistermiddag stond er 350 kilometer file. En komende maandag staan we met z’n allen in de file terug. Als heel Nederland terugkomt van familiebezoek, camping, vakantiepark, terras en meubelboulevard. Het is Pinksteren.

Doordat Hemelvaart dit jaar extreem vroeg viel, vlakbij Koninginnedag en 5 mei, en alle schoolkinderen vrij zijn, trokken de afgelopen 3,5 miljoen Nederlanders er op uit, zo berekende de ANWB. Er is geen huisje meer te krijgen in Center Parcs, zegt een woordvoerder van het concern. Nederland komt pas komende dinsdag weer krakend in beweging.

Als het land stil ligt, stokt de productie. Deze krant berekende vorige week uit de losse pols dat het collectieve verzuim de Nederlandse economie ongeveer 6 miljard euro kost. Daar staan bestedingen van toeristen tegenover, maar toch.

Is het wellicht een idee om de vrije dagen meer te spreiden en de christelijke feestdagen af te schaffen? Het is moderner om mensen zelf hun vrije dagen te laten kiezen. Bovendien: wie weet nog in Nederland waaróm we komende maandag vrij zijn? Het kerkbezoek neemt af en er komen steeds meer andere religies bij. En vakanties worden minder duur als niet iedereen tegelijk gaat.

Gevraagd om commentaar op die stelling, zegt Willem Kroes dat het afschaffen van de christelijke feestdagen helemaal geen issue is in Nederland. Kroes is van de Stichting van de Arbeid, die kabinet en parlement adviseert, onder meer over arbeidsvoorwaarden. „Er is in de jaren tachtig in de Stichting wel gediscussieerd over 5 mei in relatie tot Koninginnedag. Toen pleitte de overheid ervoor om op 5 mei alle werknemers vrijaf te geven met behoud van loon.” Uiteindelijk bleef het oude advies van de Stichting van kracht om werknemers alleen in lustrumjaren vrijaf te geven.

Begin jaren negentig stelde de Raad van Kerken voor om tweede Paasdag en tweede Pinksterdag in te ruilen voor feestdagen van andere godsdiensten. Bisschop Muskens pleitte er in 1999 voor om Tweede Pinksterdag te ruilen voor het islamitische Suikerfeest. Maar er is nooit iets veranderd. De christelijke feestdagen zijn heilig, in Nederland. Letterlijk en figuurlijk.

Dat komt, de belangen zijn groot. Neem de toeristische sector. De prijzen gaan fors omhoog tijdens de pieken. „Het is gunstig dat iedereen tegelijk vrij is op vaste momenten”, zegt een woordvoerder van het Nederlandse Bureau voor Toerisme en Congressen. „Dat bevordert de besteding in de sector. Als de dagen versnipperd zouden worden, zou het minder impact hebben.” Bovendien: alle schoolkinderen zijn vrij met de christelijke feestdagen. Ze zijn verder ook nog eens mooi getimed met steeds acht weken ertussen. Waarom zou je dat veranderen?

Precies datzelfde zegt vakantieparken exploitant Center Parcs. „In theorie zou ook voor ons spreiding van de vrije dagen handiger zijn. Nu moeten we vaak in de topdrukte ‘nee’ verkopen”, zegt een woordvoerder van het concern. Maar het voordeel is weer dat vrienden, gezinnen en families met elkaar iets kunnen afspreken omdat iedereen tegelijk vrij is. De trend is de laatste jaren, dat grootouders steeds vaker mee gaan naar de parken. „Als de christelijke feestdagen niet bestonden, is het veel lastiger dergelijke uitstapjes te organiseren”, zegt Center Parcs.

Ook meubelwarenhuis Ikea zegt: niet afschaffen die christelijke feestdagen. „Voor ons zijn het absolute piekdagen, toppers”, zegt een woordvoerder. „Het wordt ieder jaar drukker op Tweede Pinksterdag en met Pasen, en er wordt ook steeds meer gekocht. Als het kan, gaan we open op die dagen. Maar het mag niet in elke gemeente.” Soms moeten complete snelwegen worden afgezet om de drukte bij Ikea te verwerken.

Natuurlijk, Ikea zou ook op eigen gekozen data evenementen kunnen organiseren. Zoals bijvoorbeeld de Bijenkorf doet met de ‘Drie Dwaze Dagen’. „Maar het is makkelijker om evenementen te creëren vanuit vaste ijkpunten”, zegt de woordvoerder.

Zelfs een seculiere organisatie als de FNV maakt geen punt van de christelijke feestdagen, zegt een woordvoerder van vakcentrale FNV. „Mensen willen gewoon op vaste dagen vrij zijn.” Er is wel discussie om islamitische werknemers meer in de gelegenheid te stellen hún feestdagen te kunnen vieren. Daarover wordt nu geprobeerd afspraken te maken in de cao’s, zegt de woordvoerder. Maar de christelijke feestdagen staan niet ter discussie. „Het enige issue is dat we er te weinig van hebben in Nederland, in vergelijking met het buitenland.”

„De christelijke feestdagen zijn erg geïntegreerd in ons sociaal, cultureel en economisch systeem”, vat Erik Sengers samen. Hij is godsdienstsocioloog aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. „Misschien weten steeds minder mensen wat de dagen betekenen, maar het zijn wel ijkpunten geworden.” De kerk heeft in de vierde eeuw de christelijke feestdagen ingesteld om rust te creëren in de samenleving. „En om het dagelijks patroon te doorbreken. Die functie hebben de dagen nog steeds. Of je nou weet of niet waarom ze gevierd worden. Collectieve dagen zijn nodig, om met de familie, het gezin of de buurt iets te doen.”

In theorie zou de Stichting van de Arbeid een analyse kunnen maken over de kosten en baten van het afschaffen van de christelijke feestdagen voor de gehele Nederlandse economie. Maar dan moet er wel om zo’n advies gevraagd worden, zegt Kroes. En dat wordt er vooralsnog niet.