In beeld

Modieus plaatje. Ja, modieus, want fake is in, in de fotografie. Fotografen ensceneren werkelijkheden die zij vastleggen en voor echt doen doorgaan. Ensceneren is zacht uitgedrukt. Ze bouwen de werkelijkheid gewoon na, met karton en plastic, een spijkertje hier en een nietje daar, op piepkleine schaal en, klik, daar staat weer een onbestemd flatgebouw aan een onbekend strand, of een elektriciteitsmast in een vaag soort polder. Ga naar Fake but accurate, een tentoonstelling van Edwin Zwakman in het Amsterdamse Huis Marseille. Je gaat scheel kijken van ongemak: ik zie niet wat ik zie. Aangename verwarring. Op een gegeven moment zie je wel wat je ziet en dan begint het plezier pas goed. Aha, die lantaarnpaal, heb je dat gezien, dat is verdorie een spijker! En moet je die op elkaar gestapelde dozen zien, geestig, die verhoudingen.

Nu goed, het leger pakt het grootser aan, en wel levensgroot. Echte huizen die samen een ‘oefendorp’ vormen, echte mensen die voor lijk spelen. Wat is de werkelijkheid die de soldaat zich voorstelt een idylle! Strakblauw weertje, keurige huisjes. A dream comes true. De neutronenbom, in de jaren tachtig heftig aangevallen symbool van militair cynisme, is alsnog ingevoerd. De dieren en mensen gaan eraan, de gebouwen blijven ongemoeid. Nooit meer Rotterdam, nooit meer Dresden. De kern van het protest destijds was: mooie boel, wel de mensen, niet de gebouwen! Indien de mensen, dan ook de gebouwen! Dat is de cynische interpretatie. De bedoeling was natuurlijk niet: óf óf, zomin als én én, maar noch noch. Aan fake, zoals hier, werd niet gedacht. Straks doen ze pief, paf, poef met hun klapperpistool en ruimen de lijken. Daarna gaan levenden en doden een biertje drinken. Be real, fake it, dat is de oplossing.

Pieter Kottman