Horige wetenschap

De paradox dat Europa haar prominente positie op wetenschappelijk gebied niet heeft weten te vertalen in navenant sterke en innovatieve bedrijvigheid heeft geleid tot een groot aantal activiteiten om dat tij te keren. Zo heeft Nederland daarvoor haar eigen Innovatie Platform. Een van de meest prominente wetenschappelijke leden van het platform, Piet Borst, maakt zich in zijn column `Horige wetenschap` (W&O 3 mei) zorgen over de `aanmoedigingen` (in de vorm van uitvindersloon) die het wetenschappelijk personeel aan universiteiten krijgt om hun kennis te vermarkten en nieuwe bedrijven te starten. Dit zou leiden tot een onwenselijke vergroting van de ongelijkheid tussen mensen die het zelfde werk doen. Nu weet Piet Borst als geen ander dat (top)wetenschap veelal bedreven wordt door zeer competitieve individuen. Excellentie kun je niet nastreven zonder competitie.

In de column geeft Borst een veelzeggend voorbeeld. Onderzoekers A en B zoeken een oplossing voor hartfalen. Onderzoeker A doet een `wetenschappelijk belangrijke` ontdekking en B een `minder belangrijke` uitvinding die echter wel meteen toepasbaar is. Dit levert het instituut miljoenen aan royalties op. Los van het vooroordeel dat `wetenschappelijk belangrijk` en `commercieel toepasbaar` niet verenigbaar zouden zijn, is de redenering een interessante om te volgen. Aangezien royalties alleen maar vloeien als er producten verkocht worden moet dit product in commerciële termen zeer succesvol zijn. Dat gebeurt natuurlijk alleen als de uitvinding van B in een grote medische behoefte voorziet. Ergo: aan de missie van het instituut zowel als aan de kenniseconomie heeft B in de meest letterlijke zin (en niet alleen theoretisch) het meest bijgedragen. Het stimuleren daarvan kan dan tot scheve ogen leiden tussen A en B maar die zouden we naar mijn smaak maar voor lief moeten nemen.

In de uitsmijter van de column vraagt de auteur zich af of `er niet te veel tijd gestoken wordt in de triviale activiteiten die nodig zijn om een bedrijf op te zetten`. Het is natuurlijk een kwestie van smaak of je het opzetten van een onderneming als iets triviaals ziet (alhoewel het zorgen baart dat een prominent lid van het innovatieplatform er zo over denkt). Relevanter is dat fouten die gemaakt worden in de eerste fase van een startend bedrijf voor altijd doorwerken en vaak onomkeerbaar zijn. Maar al te vaak zie ik als venture capital investeerder bedrijven waar de wetenschappelijke oprichters hun prachtige technologie verkwanseld hebben doordat ze die taak ook daadwerkelijk als een trivialiteit opvatten en het oprichten van hun bedrijf aan tweederangs `managers` overlieten.