Ellian beschrijft niet de Afrikaanse werkelijkheid 1

Illustratie Cyprian Koscielniak Koscielniak, Cyprian

De meest voorkomende fout in analyses van Afrika is de aanname dat het continent als zinvolle eenheid kan worden gezien en `Afrika` een altijd bruikbaar begrip is. Ook Afshin Ellian maakt die fout (Opinie & Debat, 26 april) en meer: hij meent zelfs de Afrikaanse werkelijkheid te kunnen beschrijven.

Ellian schrijft onder andere dat het vreedzame aftreden van Joaquim Chissano, oud-president van Mozambique, een uitzondering was en het aanblijven van Mugabe in Zimbabwe ”het echte problematische Afrika”. Maar in zijn eigen regio is Mugabe de uitzondering. In alle landen waaraan Zimbabwe (bijna) grenst - Zuid-Afrika, Mozambique, Zambia, Namibië en Botswana - is in de afgelopen tien jaar op constitutionele, vreedzame en democratische wijze een nieuwe president aan de macht gekomen. Dit is de vergelijking die er toe doet, en die daadwerkelijk laat zien hoe afwijkend en ontoelaatbaar het handelen van Mugabe en de andere Zimbabweaanse machthebbers eigenlijk is.

En dan de Zuid-Afrikaanse president Mbeki. Hij heeft over de relatie tussen hiv en aids een grote fout gemaakt, die zijn reputatie en zijn land enorm heeft geschaad. Maar, volgens Ellian zou hij zich gedragen als een ”typische moderne stamleider”. Als hij dat echt had gedaan, had hij waarschijnlijk de verkiezing voor het voorzitterschap van het ANC in december jl. gewonnen. Hij verloor echter en heeft zijn nederlaag volledig geaccepteerd. Ten opzichte van Zimbabwe heeft hij geprobeerd de weg van de stille diplomatie te bewandelen, vooralsnog zonder succes. Met zijn werk achter de schermen zet Mbeki de strategie voort die hij toepaste in de strijd tegen de Apartheid en die hem en het huidige Zuid-Afrika zoveel heeft opgeleverd. Deze strategie werkt echter ten aanzien van Zimbabwe niet en dreigt contraproductief te worden. Daarmee en met zijn instinctieve reactie met betrekking tot hiv-aids is Mbeki de gevangene van zijn eigen verleden geworden, vooral van zijn lange ballingschap. Hij is niet de enige.