Banken strenger tegenover notoire wanbetalers

Steeds meer Nederlanders krijgen schulden door creditcard of bankpas. Het leven wordt moeilijker als ze betalingsproblemen krijgen - geen hypotheek meer bijvoorbeeld.

Geen mobiel telefoonabonnement af kunnen sluiten, of geen hypotheek krijgen. Met de A van ‘achterstand’ achter je naam bij het Bureau Krediet Registratie (BKR) in Tiel zou dat zomaar realiteit kunnen zijn. Banken, maar ook aanbieders van mobiele telefonie, thuiswinkelbedrijven en creditcardorganisaties hebben via het BKR zicht op de achterstanden of registraties van klanten die bij hen een abonnement of hypotheek willen aanschaffen. Zijn de achterstanden te groot, dan gaat de lening of het abonnement niet door. Dan is het zaak zo snel mogelijk te betalen zodat de H van ‘herstel’ bij de registratie wordt toegevoegd. Maar pas vijf jaar nadat de schuld is ingelost, verdwijnt die H.

Die notering bij het BKR is voor steeds meer mensen van belang, want het aantal registraties bij het bureau groeit gestaag. Onlangs maakte het BKR in zijn jaarverslag bekend dat het aantal geregistreerde consumenten in 2007 steeg, met 363.000 registraties heeft het bureau nu van ruim 10,8 miljoen Nederlanders informatie over hun financiële situatie. Twee op de drie Nederlanders staan dus geregistreerd, met in totaal bijna 14 miljoen lopende kredieten en 9 miljoen afgelopen kredieten.

De stijging vindt Berit Aagten van het BKR lastig te verklaren. „We hebben steeds meer geld in de portemonnee nodig, of een grotere wens om spullen te kopen.” Zij verwacht wel dat de stijging in een constante lijn doorzet de komende jaren. Dat denkt ook het Nibud, Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting. „We leven steeds meer in een pasjescultuur. Als je bij de ANWB lid wordt, kun je al een creditcard krijgen”, aldus de woordvoerder van het Nibud. Bovendien is rood staan steeds normaler geworden, ziet zij: „Bij de eerste keer dat mensen 50 euro rood staan, schrikken ze. Maar als dat de volgende keer 100 euro is, maakt het niet zoveel meer uit.”

Het plaatje is ook weer niet zo negatief als het getal van 10,8 miljoen registraties doet vermoeden: lang niet iedereen die met zijn gegevens bij het BKR bekend is, heeft schulden of achterstanden. Naar schatting hebben ongeveer 200.000 Nederlanders een zwaar problematische financiële situatie, met schulden waar ze niet meer vanaf komen. Voor die mensen is de invloed van de registratie bepalend, zeker sinds de kredietcrisis: deze week werd bekend dat de kredietcrisis reden is voor enkele hypotheekverstrekkers geen woningleningen meer te verstrekken aan mensen met zware betalingsachterstanden.

„We krijgen de financiering niet meer rond voor deze coulancehypotheken”, zegt de woordvoerder van hypotheekverstrekker Hypotrust. „Zonde, want ook deze mensen moeten in Nederland risicoloos aan een hypotheek kunnen komen, vinden wij.” Naast Hypotrust zette ook aanbieder Elq de leningen voor mensen met een zware BKR-registratie stop.

Overigens moesten die Nederlanders ‘met een vlekje’, zoals hypotheekverstrekkers de mensen met de A achter hun naam noemen, wel een hogere rente betalen, omdat ze een groter risico vormen. Het BKR geeft op verzoek een risico-inschatting over geregistreerde personen. Vorig jaar kreeg het bureau 6,7 miljoen verzoeken een advies op te stellen over het risico dat het bedrijf aangaat door met de klant in zee te gaan.

Al bepalen de bedrijven zelf of de lening doorgaat, uitgangspunt bij het verstrekken van hypotheek of mobiel telefoonabonnement is altijd de informatie uit Tiel. Met tweederde van de Nederlanders in het bestand gaat ook bij het BKR wel eens iets mis. Floor Jansen (26) kreeg toen zij een mobiel abonnement wilde afsluiten, nul op het rekest omdat haar huisgenoot – ze woonde in een studentenhuis – bij mobiele aanbieder Telfort rekeningen had openstaan. „Het vervelende was dat ik ieder jaar opnieuw een brief moest sturen om de situatie uit te leggen”, aldus Jansen. Volgens Aagten van het BKR mogen zulke zaken niet gebeuren en wordt iedereen op naam geregistreerd. „Maar wij zijn afhankelijk van de informatieverstrekking van de deelnemers. Hun gegevens moeten juist zijn.”

Binnenkort wordt de juiste informatie nog van groter belang, want het BKR breidt uit: er komt een Landelijk Informatiesysteem Schulden, dat het BKR gaat beheren. In dit systeem gaan ook energieleveranciers, woningcorporaties en gemeenten hun betaalinformatie over klanten en inwoners doorgeven. Zo wordt het voor mensen met schulden nog lastiger extra leningen af te sluiten, maar kunnen gemeenten en andere betrokkenen wel sneller mensen met problematische schulden helpen.

Het nieuwe systeem gaat in 2009 van start. Voor wie voor die tijd na wil kijken hoeveel A’s en H’s achter zijn naam staan: voor 4,50 euro geeft het BKR aan consumenten een persoonlijk overzicht van registraties en eventuele achterstanden.