AH doet aan kassa wat het de fiscus verwijt

De overheid heeft zich zowel bij de BTW als de verpakkingsbelasting laten verrassen door verschillen bij het afronden. Eurocenten lopen op tot honderden miljoenen.

Staatssecretaris Jan Kees de Jager (Financiën) heeft zich waarschijnlijk nog het meest laten verrassen door de plotselinge commotie rond de verpakkingsbelasting. Die moet het bedrijfsleven aanmoedigen om uit milieuoogpunt minder verpakkingsmateriaal te gebruiken.

Trots meldde de staatssecretaris vorig jaar met Prinsjesdag dat het om een technische heffing gaat waar niemand iets van merkt, afgezien van 9.000 grote producenten en importeurs. Dat pakt plotseling heel anders uit door een opmerkelijke actie van Albert Heijn.

Om aan te geven hoe onbetekenend de heffing in zijn ogen voor de consument is liet De Jager bij de presentatie weten dat het voor een potje doperwtjes om minder dan 1 cent gaat. Inderdaad weinig als je beseft dat op een flesje pils al meer dan een dubbeltje aan accijns zit. Bij een fles wijn gaat het om meer dan 50 cent accijns.

Daar kwam op 1 januari 2008 een dubbeltje bovenop om een laag BTW-tarief voor alternatieve artsen mogelijk te maken. Dat gebeurde op een achternamiddag in de Tweede Kamer zonder dat iemand er moeilijk over deed. De wijnaccijns staat dan ook niet apart op het kassabonnetje vermeld. De verpakkingsbelasting wel.

Het zou verwarrend worden als een supermarkt op elke kassabon apart de BTW, accijnzen, milieutoeslagen en wat al niet meer doorbelast. De supermarkten vragen zich dan ook af waarom dat met de verpakkingsbelasting wel moet?

Er is veel tegen de heffing in te brengen. Zij is namelijk onmogelijk ingewikkeld voor producerende en importerende bedrijven. Van een fles champagne wordt het glas, de kurk en de metalen capsule allemaal apart geadministreerd en naar verschillende tarieven belast. Dat geldt trouwens ook voor de kartonnen verzameldoos en de houten palet. Begrijpelijk dat het bedrijfsleven er tegen te hoop loopt en vaak (een deel van) de heffing doorberekent.

Het doorberekenen en vermelden op de kassabon is overigens niet verplicht. Nettorama en Jumbo doen dat bijvoorbeeld niet; Albert Heijn wel. Daarbij rondt het supermarktconcern het extra bedrag aan verpakkingsbelasting soms naar boven af. Zo wordt een door de klant te betalen bedrag van 0,7 cent afgerond op 1 cent. Dat is een centenkwestie terwijl zo’n afronding naar boven heel logisch lijkt.

Totdat je bedenkt dat Albert Heijn over het toepassen van zulke afrondingen procedeert met staatssecretaris De Jager. Het concern claimt bij de overheid meer dan 100 miljoen euro aan te veel betaalde BTW. De fiscus rondt – net als Albert Heijn bij de consumenten doet – bedragen van 0,7 cent aan BTW naar boven af. Volgens Albert Heijn mag alleen naar beneden worden afgerond, hoewel de supermarkt dat zelf aan de kassa niet doet. De zaak dient nu voor de Europese rechter in Luxemburg. Als het supermarktconcern wint, is De Jager in één klap de netto-opbrengst van de verpakkingsbelasting over 2008 aan Albert Heijn kwijt.

Ook bij de vliegtax gaat het per gevlogen kilometer slechts om eurocenten. Afhankelijk van de afstand gaat het om 11 tot 45 euro per vliegtuigstoel. De belasting wordt bij de luchthaven geheven maar ze komt uiteindelijk op de nota van de vakantieganger terecht.

Die staat op zijn achterste benen. Zelfs de Consumentenbond startte een handtekeningenactie op internet. Ook dat heeft het kabinet wat verrast. De reizigers hebben zich namelijk jarenlang zonder handtekeningenacties neergelegd bij de komst van brandstoftoeslagen, veiligheidsheffingen en luchthavenbelastingen.

Die laatste overigens geheel ten behoeve van het vliegveld. De eerste rijksbelasting op het vliegverkeer is deze luchthavenbelasting van 11 of 45 euro. Na druk uit de Tweede Kamer heeft de staatssecretaris de heffing trouwens iets versoepeld. Heel Turkije valt onder het lage tarief van 11 euro.

Hetzelfde geldt voor de Canarische eilanden, Madeira en de Azoren. De reiskoepel ANVR deelt mee dat de betrokken reizigers die hun vakantie al inclusief de hoge vliegtax hebben betaald, automatisch geld terugkrijgen. De vliegtax gaat in voor vliegreizen die na 30 juni beginnen. De meeste mensen moeten die vakanties nog betalen. Zij krijgen binnenkort een nieuwe rekening.

Aertjan Grotenhuis

Meer informatie op nrc.nl/geld